Korzystając z informacji zawartych w tabeli, wskaż jedną z przyczyn przegrzania się rdzenia twornika generatora.
| Objawy uszkodzenia | Możliwe przyczyny | Możliwe sposoby wykrywania i usuwania usterek |
|---|---|---|
| 1. Nadmierny wzrost temperatury maszyny | 1.1. maszyna nadmiernie obciążona 1.2. kierunek wirowania niewłaściwy względem konstrukcyjnie zamierzonego 1.3. zanieczyszczone kanały wentylacyjne 1.4. zanieczyszczone filtry powietrzne | sprawdzić wskazania przyrządów i zmniejszyć obciążenie, sprawdzić z oznaczeniami i doprowadzić do zgodności, dokonać przeglądu i oczyścić |
| 2. Przegrzanie rdzenia twornika | 2.1. praca przy podwyższonym napięciu 2.2. prędkość kątowa zbyt mała przy obciążeniu znamionowym 2.3. zwarcia między blachami 2.4. zniszczone (wypalone, nadtopione lub zgniecione) zęby stali czynnej | sprawdzić wskazania przyrządów i dokonać odpowiednich zmian, sprawdzić podczas remontu |
| 3. Przegrzanie uzwojenia wzbudzającego | 3.1. zbyt duży prąd wzbudzenia 3.2. zwarcia międzyzwojowe lub uziemienie w dwóch miejscach uzwojenia | sprawdzić wskazania przyrządów i zmniejszyć obciążenie bierne u odbiorców, zwykle występują wówczas również drgania maszyny, sprawdzić izolacje i uzwojenie, wyremontować |
| 4. Miejscowe przegrzanie maszyny z utajonymi biegunami | 4.1. występowanie prądów pasożytniczych 4.2. nieprawidłowo umieszczone połączenia czołowe uzwojeń stojana 4.3. niesymetryczne obciążenie lub zwarcie błąd konstrukcyjny lub technologiczny | sprawdzić wskazania przyrządów i ewentualnie wyłączyć odbiory |
A. Zwarcia między blachami.
Dobrze. Zwarcia między blachami są w tabeli przyczyną 2.3 przegrzania rdzenia twornika, bo zwiększają straty na prądy wirowe.
B. Zanieczyszczone filtry powietrzne.
Źle. Zanieczyszczone filtry powietrzne tabela wymienia jako przyczynę nadmiernego wzrostu temperatury całej maszyny.
C. Niesymetryczne obciążenie fazowe.
Źle. Niesymetryczne obciążenie to w tabeli przyczyna miejscowego przegrzania maszyny z utajonymi biegunami.
D. Występowanie prądów pasożytniczych.
Źle. Prądy pasożytnicze tabela przypisuje miejscowemu przegrzaniu maszyny z utajonymi biegunami, a nie rdzeniowi twornika.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2025 (arkusz E.23-SG-25.01).
Jedną z przyczyn przegrzania rdzenia twornika są zwarcia między blachami (przyczyna 2.3 w tabeli). Rdzeń twornika składa się z cienkich blach elektrotechnicznych odizolowanych od siebie, aby ograniczyć prądy wirowe indukowane przez zmienne pole magnetyczne. Gdy izolacja między blachami ulegnie uszkodzeniu, blachy łączą się elektrycznie, prądy wirowe zamykają się w większym przekroju i lokalnie silnie nagrzewają rdzeń.
Pozostałe przyczyny z tego wiersza to praca przy podwyższonym napięciu, zbyt mała prędkość kątowa przy obciążeniu znamionowym i zniszczone zęby stali czynnej.
W praktyce zwarcia międzyblachowe wykrywa się podczas remontu, na przykład próbą magnesowania rdzenia i obserwacją termowizyjną gorących punktów. Nieusunięte mogą prowadzić do nadtopienia blach i uszkodzenia izolacji uzwojenia stojana.
Pozostałe przyczyny z tego wiersza to praca przy podwyższonym napięciu, zbyt mała prędkość kątowa przy obciążeniu znamionowym i zniszczone zęby stali czynnej.
W praktyce zwarcia międzyblachowe wykrywa się podczas remontu, na przykład próbą magnesowania rdzenia i obserwacją termowizyjną gorących punktów. Nieusunięte mogą prowadzić do nadtopienia blach i uszkodzenia izolacji uzwojenia stojana.
Wszystkie odpowiedzi występują w tabeli, ale przy różnych objawach uszkodzenia, więc trzeba je przyporządkować do właściwego wiersza. Zanieczyszczone filtry powietrzne (1.4) dotyczą nadmiernego wzrostu temperatury całej maszyny - utrudniają chłodzenie, ale nie są przypisane do rdzenia twornika.
Niesymetryczne obciążenie (4.3) i prądy pasożytnicze (4.1) wymieniono przy miejscowym przegrzaniu maszyny z utajonymi biegunami, czyli z wirnikiem cylindrycznym. To przegrzania punktowe, na przykład w zębach wirnika lub klinach żłobkowych, a nie przegrzanie całego rdzenia twornika.
Poprawna odpowiedź to zwarcia między blachami (2.3), bo tylko ona znajduje się w wierszu „Przegrzanie rdzenia twornika”. W tego typu zadaniach nie wystarczy znać zjawisk - trzeba dokładnie wskazać, w którym wierszu tabeli stoi dana przyczyna, i nie sugerować się tym, że wszystkie odpowiedzi brzmią wiarygodnie.
Niesymetryczne obciążenie (4.3) i prądy pasożytnicze (4.1) wymieniono przy miejscowym przegrzaniu maszyny z utajonymi biegunami, czyli z wirnikiem cylindrycznym. To przegrzania punktowe, na przykład w zębach wirnika lub klinach żłobkowych, a nie przegrzanie całego rdzenia twornika.
Poprawna odpowiedź to zwarcia między blachami (2.3), bo tylko ona znajduje się w wierszu „Przegrzanie rdzenia twornika”. W tego typu zadaniach nie wystarczy znać zjawisk - trzeba dokładnie wskazać, w którym wierszu tabeli stoi dana przyczyna, i nie sugerować się tym, że wszystkie odpowiedzi brzmią wiarygodnie.