W celu uzyskania w wydruku formatu 15 x 21 cm z rozdzielczością 300 dpi zdjęcie o formacie 30 x 42 cm należy zeskanować z minimalną rozdzielczością
W tym zadaniu najważniejsze jest zauważenie skali zmniejszenia obrazu. Oryginał ma 30 × 42 cm, a wydruk ma mieć 15 × 21 cm, czyli każda krawędź zostaje zmniejszona dokładnie 2 razy. Przy zmniejszaniu zdjęcia rośnie efektywna rozdzielczość na wydruku, bo ta sama liczba pikseli zostaje upakowana na mniejszym obszarze. Jeśli więc skanujemy zdjęcie z rozdzielczością 150 ppi, to po wydrukowaniu go w formacie o połowę mniejszym otrzymamy efektywnie 300 dpi na wydruku. Można to zapisać prosto: 150 ppi × 2 = 300 dpi. To jest minimalna rozdzielczość skanowania dla takiego celu. W praktyce w poligrafii i fotografii przyjmuje się, że 300 dpi to dobra, standardowa rozdzielczość dla wydruków oglądanych z bliska, np. odbitek, albumów czy materiałów reklamowych. Moim zdaniem warto też pamiętać, że minimalna rozdzielczość to nie zawsze najlepsza robocza rozdzielczość. Jeśli zdjęcie będzie retuszowane, kadrowane albo archiwizowane, często skanuje się z większym zapasem, np. 300 ppi. Ale dla samego uzyskania wydruku 15 × 21 cm w jakości 300 dpi wystarczy 150 ppi, bo działa tu właśnie zmniejszenie liniowe 2:1.
W tym pytaniu łatwo pomylić rozdzielczość skanowania z rozdzielczością gotowego wydruku. Trzeba patrzeć nie tylko na wartość dpi lub ppi, ale też na zmianę formatu. Zdjęcie wejściowe ma 30 × 42 cm, a końcowy wydruk 15 × 21 cm, więc obraz jest pomniejszany dwa razy w poziomie i dwa razy w pionie. To oznacza, że rozdzielczość efektywna na papierze wzrasta dwukrotnie względem rozdzielczości skanu. Jeżeli ktoś wybierze 75 ppi, to po takim zmniejszeniu otrzyma tylko około 150 dpi na wydruku, czyli za mało dla standardowej jakości fotograficznej. Taki plik mógłby wyglądać miękko, z widoczną utratą detalu, szczególnie przy oglądaniu z bliska. Wybór 300 ppi wynika często z automatycznego skojarzenia, że druk fotograficzny to zawsze 300 dpi. To prawda jako zasada dla pliku wyjściowego, ale tutaj mamy większy oryginał, który zostanie zmniejszony. Skan 300 ppi dałby po pomniejszeniu efektywnie około 600 dpi, czyli więcej niż potrzeba do zwykłego wydruku 15 × 21 cm. Nie jest to jakościowo złe, ale nie jest minimalne i generuje większy plik. 600 ppi to już bardzo duży zapas, sensowny raczej przy archiwizacji, mocnym kadrowaniu albo pracy konserwatorskiej, a nie jako minimalne wymaganie do tej odbitki. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej rozwiązywać przez porównanie wymiarów liniowych, a nie przez samo patrzenie na liczby odpowiedzi. Skoro format zmniejsza się 2 razy, potrzebna rozdzielczość skanu jest 2 razy mniejsza od wymaganej rozdzielczości druku, czyli 150 ppi.