Określ wpływ ogniskowej obiektywu aparatu cyfrowego na kąt widzenia.
Krótsza ogniskowa rzeczywiście daje szerszy kąt widzenia, czyli aparat obejmuje większy fragment sceny. W praktyce obiektyw 18 mm pokaże znacznie więcej otoczenia niż obiektyw 85 mm zamontowany na tym samym aparacie. Zależność można opisać wzorem $\alpha = 2 \arctan\left(\frac{d}{2f}\right)$, gdzie $\alpha$ to kąt widzenia, $d$ to wymiar matrycy, a $f$ to ogniskowa. Widać tu, że gdy ogniskowa rośnie, kąt widzenia maleje. Dlatego szerokokątne obiektywy stosuje się do krajobrazów, wnętrz, reportażu albo zdjęć architektury, kiedy chcemy zmieścić dużo elementów w kadrze. Dłuższe ogniskowe, np. 70 mm, 135 mm czy 200 mm, zawężają pole widzenia i nadają się do portretów, sportu lub fotografii przyrodniczej. Moim zdaniem to jedna z najważniejszych zasad w pracy z aparatem, bo wpływa nie tylko na kompozycję, ale też na wrażenie perspektywy i dystansu między planami. Dobra praktyka branżowa jest taka, żeby zawsze oceniać ogniskową razem z rozmiarem matrycy, bo aparat APS-C i pełna klatka mogą dać inny efektywny kąt widzenia przy tej samej liczbie milimetrów.
W tym zagadnieniu łatwo pomylić samą wartość ogniskowej z tym, ile obrazu zmieści się w kadrze. Ogniskowa i kąt widzenia nie są niezależne, bo są ze sobą bezpośrednio powiązane przez geometrię układu optycznego oraz rozmiar matrycy. Im większa ogniskowa przy tym samym sensorze, tym mniejszy fragment sceny zostaje zarejestrowany. Obraz wydaje się bardziej przybliżony, ale nie dlatego, że aparat magicznie powiększa scenę jak lupa cyfrowa, tylko dlatego, że węższy wycinek rzeczywistości trafia na matrycę. Stąd myślenie, że dłuższa ogniskowa daje szerszy kąt widzenia, prowadzi dokładnie w przeciwną stronę niż praktyka fotograficzna. Teleobiektyw 200 mm nie służy do pokazania całego pokoju, tylko do wyizolowania dalekiego lub wąskiego motywu, na przykład ptaka, zawodnika na boisku albo twarzy w portrecie. Nie jest też poprawne stwierdzenie, że kąt widzenia jest wprost proporcjonalny do ogniskowej. Gdyby tak było, obiektyw 100 mm obejmowałby więcej sceny niż 20 mm, a każdy fotograf wie, że jest odwrotnie. Bardziej sensowne jest myślenie o zależności odwrotnej, choć matematycznie dokładniej opisuje ją funkcja arctan, np. $\alpha = 2 \arctan\left(\frac{d}{2f}\right)$. Typowy błąd bierze się stąd, że większa liczba milimetrów kojarzy się z większym zasięgiem, a potem ktoś automatycznie przenosi to na kąt widzenia. W pracy zdjęciowej warto pamiętać prosto: krótsza ogniskowa to szerzej, dłuższa ogniskowa to ciaśniej. Z mojego doświadczenia ta zasada bardzo pomaga przy wyborze obiektywu jeszcze przed wyjęciem aparatu z torby.