Z profilu podłużnego sieci gazowej odczytano rzędne osi gazociągu w punktach A i B oraz odległość pomiędzy tymi punktami.
HA = 139,30 m; HB = 139,50 m; dAB = 100,00 m
Którą wartością należy opisać spadek ułożenia osi gazociągu pomiędzy punktami A i B?
Źle. 0,2‰ to dziesięć razy mniej niż wynik - poprawnie w promilach byłoby 2‰.
Źle. 20‰ to 2% - też dziesięć razy za dużo w stosunku do różnicy 0,20 m.
Źle. 2% oznaczałoby 2 m różnicy wysokości na 100 m - wynik dziesięć razy za duży.
Dobrze. 0,20 m / 100 m = 0,002, czyli 0,2% (równoważnie 2‰).
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik gazownictwa (BUD.28).
Spadek osi gazociągu wynosi 0,2%. Spadek to różnica rzędnych podzielona przez odległość między punktami: (139,50 m - 139,30 m) / 100,00 m = 0,20 m / 100 m = 0,002. W procentach to 0,002 × 100% = 0,2%, a w promilach 0,002 × 1000‰ = 2‰.
Te dwa zapisy oznaczają to samo nachylenie: 0,2% = 2‰. Na profilach podłużnych sieci spadek podaje się zwykle w promilach albo procentach, razem ze strzałką lub opisem kierunku.
Do zapamiętania: i = Δh / d, 1% = 10‰. Spadek gazociągu ma znaczenie przy odwadnianiu - na odcinkach z możliwym kondensatem przewód prowadzi się ze spadkiem w stronę punktów odwadniających.
Wszystkie błędne wartości wynikają z pomylenia rzędu wielkości przy przeliczaniu jednostek. Wynik 2% jest dziesięć razy za duży - oznaczałby różnicę wysokości 2 m na 100 m, a tu różnica rzędnych to tylko 0,20 m. Ten sam błąd zawiera zapis 20‰, bo 20‰ = 2%.
Wynik 0,2‰ jest z kolei dziesięć razy za mały - odpowiadałby różnicy 2 cm na 100 m. Powstaje, gdy przeliczy się wynik na promile, ale zostawi wartość liczbową z procentów.
Prawidłowo: 0,20 m / 100 m = 0,002, czyli 0,2% albo równoważnie 2‰. Dobrym sprawdzianem jest proste rozumowanie: 1% spadku to 1 m różnicy wysokości na 100 m długości. Tu różnica wynosi 20 cm, więc spadek musi być pięć razy mniejszy od 1%, czyli 0,2%. W odpowiedziach poprawny wynik występuje tylko w jednej postaci, więc trzeba umieć przejść między procentami a promilami.