Średni błąd pomiaru graficznego odcinka o długości 10 cm wynosi ±0,1 mm. Ile wynosi błąd względny tego pomiaru?
A. 1:2000
Źle. Przy 1:2000 błąd na odcinku 10 cm wynosiłby 0,05 mm, czyli dwa razy mniej niż podano.
B. 1:1000
Dobrze. 10 cm to 100 mm, więc 0,1 mm podzielone przez 100 mm daje 1/1000, czyli 1:1000.
C. 1:200
Źle. Błąd względny 1:200 odpowiadałby błędowi 0,5 mm na 10 cm, a w zadaniu błąd wynosi tylko 0,1 mm.
D. 1:100
Źle. Stosunek 1:100 dałby błąd 1 mm na odcinku 10 cm, czyli dziesięć razy większy od podanego.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2026 (arkusz BD.31-SG-26.01).
Błąd względny wynosi 1:1000. Oblicza się go jako stosunek błędu średniego do długości mierzonego odcinka, zapisany w postaci ułamka z jedynką w liczniku. Obie wielkości trzeba najpierw sprowadzić do tej samej jednostki: 10 cm to 100 mm, więc \( \frac{0{,}1\ \text{mm}}{100\ \text{mm}} = \frac{1}{1000} \).
Błąd względny jest bezwymiarowy, dzięki czemu pozwala porównać dokładność pomiarów odcinków o zupełnie różnych długościach. Pomiar taśmą odcinka 100 m z błędem 5 cm daje 1:2000, a więc jest dokładniejszy niż graficzny pomiar z tego zadania, mimo że błąd bezwzględny jest dużo większy.
Wartość 0,1 mm to umowna dokładność graficzna mapy, czyli najmniejsza odległość, którą da się odmierzyć cyrklem i podziałką na papierze.
Błąd względny jest bezwymiarowy, dzięki czemu pozwala porównać dokładność pomiarów odcinków o zupełnie różnych długościach. Pomiar taśmą odcinka 100 m z błędem 5 cm daje 1:2000, a więc jest dokładniejszy niż graficzny pomiar z tego zadania, mimo że błąd bezwzględny jest dużo większy.
Wartość 0,1 mm to umowna dokładność graficzna mapy, czyli najmniejsza odległość, którą da się odmierzyć cyrklem i podziałką na papierze.
Problem z tym zadaniem najczęściej wynika z pominięcia zamiany jednostek albo z odwrócenia działania.
Stosunek 1:100 wychodzi, gdy błąd 0,1 mm porówna się z długością 10 zapisaną w centymetrach, ale bez zamiany na milimetry, i dodatkowo zaokrągli. Przy takim błędzie względnym niepewność na odcinku 10 cm wynosiłaby 1 mm, a więc dziesięć razy więcej niż w treści.
Wynik 1:200 odpowiadałby błędowi 0,5 mm na 100 mm. To wartość pięć razy większa od podanej, więc nie pasuje do danych.
Wynik 1:2000 oznaczałby dokładniejszy pomiar, z błędem 0,05 mm na tym samym odcinku. Taka liczba pojawia się, gdy ktoś omyłkowo podwoi długość albo podzieli błąd przez dwa.
Rachunek jest krótki: długość 10 cm zamienia się na 100 mm, a 0,1 mm dzieli przez 100 mm. Otrzymany ułamek 1/1000 zapisuje się jako błąd względny 1:1000.
Stosunek 1:100 wychodzi, gdy błąd 0,1 mm porówna się z długością 10 zapisaną w centymetrach, ale bez zamiany na milimetry, i dodatkowo zaokrągli. Przy takim błędzie względnym niepewność na odcinku 10 cm wynosiłaby 1 mm, a więc dziesięć razy więcej niż w treści.
Wynik 1:200 odpowiadałby błędowi 0,5 mm na 100 mm. To wartość pięć razy większa od podanej, więc nie pasuje do danych.
Wynik 1:2000 oznaczałby dokładniejszy pomiar, z błędem 0,05 mm na tym samym odcinku. Taka liczba pojawia się, gdy ktoś omyłkowo podwoi długość albo podzieli błąd przez dwa.
Rachunek jest krótki: długość 10 cm zamienia się na 100 mm, a 0,1 mm dzieli przez 100 mm. Otrzymany ułamek 1/1000 zapisuje się jako błąd względny 1:1000.