Południkiem osiowym jednej ze stref odwzorowania Gaussa-Krügera w układzie współrzędnych PL-2000 jest południk
A. 24°
B. 22°
C. 25°
D. 23°
Południk 24° jest poprawny, bo w układzie współrzędnych PL-2000 Polska jest podzielona na cztery 3-stopniowe strefy odwzorowawcze Gaussa-Krügera. Ich południki osiowe to 15°, 18°, 21° i właśnie 24° długości geograficznej wschodniej. Strefy oznacza się zwykle numerami 5, 6, 7 i 8, co wynika z podziału długości geograficznej przez 3°. Dla strefy 8 południkiem osiowym jest 24°E. W praktyce geodezyjnej ma to duże znaczenie przy obliczaniu i interpretacji współrzędnych, bo od południka osiowego liczy się odchylenia w odwzorowaniu oraz stosuje odpowiednie przesunięcie współrzędnej Y. Dobra praktyka jest taka, żeby zawsze sprawdzić, w jakiej strefie PL-2000 leży opracowywany obiekt, szczególnie gdy pracuje się blisko granicy stref. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, które warto po prostu zapamiętać: PL-2000 ma południki osiowe co 3°, czyli 15, 18, 21, 24. Dzięki temu łatwiej uniknąć pomyłek przy mapach zasadniczych, osnowach i danych z pomiarów GNSS czy tachimetrii.
W tym pytaniu łatwo pomylić samą długość geograficzną punktu z południkiem osiowym strefy odwzorowania. W układzie PL-2000 nie wybiera się dowolnego południka, tylko korzysta się z ustalonych 3-stopniowych stref odwzorowania Gaussa-Krügera. Ich osie przechodzą przez południki 15°, 18°, 21° i 24°E. Dlatego wartości 22°, 23° i 25° mogą wydawać się prawdopodobne, bo mieszczą się w zakresie długości geograficznych Polski, ale nie są południkami osiowymi stref PL-2000. To jest typowy błąd: ktoś kojarzy, że wschodnia Polska ma długości około 22–24°E i wybiera liczbę bliską położeniu terenu, zamiast odwołać się do zasad konstrukcji układu. Trzeba też pamiętać, że południk osiowy jest środkiem pasa odwzorowawczego, a nie jego granicą. Dla strefy z osią 24° pas obejmuje obszar mniej więcej wokół tego południka, a nie dokładnie tylko linię 24°. W opracowaniach geodezyjnych, zwłaszcza przy transformacji współrzędnych, mapie zasadniczej i danych z zasobu, taka pomyłka może skutkować wybraniem złej strefy, a potem współrzędne Y będą wyglądały nielogicznie. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać zestaw 15, 18, 21, 24 i kojarzyć go z numerami stref 5, 6, 7, 8. Wtedy temat robi się dużo prostszy, nawet jeśli na początku te stopnie trochę się mieszają.