Na podstawie danych zamieszczonych w dzienniku oblicz wysokość osi celowej na stanowisku drugim (w kolumnie 8).
| Odcinek Nr: 1 | Od rp. nr: rp. rob. 1 Do rp. nr: rp. rob. 2 | Kierunek: główny | Data pomiaru: 12.03.2002 r. | |||||||
| Obserwator: Jan Nowak | ||||||||||
| Sekretarz: Zenon Kowalski | ||||||||||
| Nr stanowiska | Oznaczenie stanowisk łat i reperów | Odczyty na łatach | Odczyty średnie | Wysokość osi celowej | Wysokości punktów | Uwagi | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| wstecz I pomiar - t1 II pomiar - t2 | pośrednie s | w przód I pomiar - p1 II pomiar - p2 | tśr. | pśr. | na osi | na poprzeczce | ||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | |
| Z przeniesienia: | – | × | – | – | – | |||||
| 1 | Rp. rob. 1 | 1917 | 303,387 | 301,417 | ||||||
| 0/0 | 1319 | +1,5 | 302,017 | |||||||
| Rp. rob. 1 | 1970 | 1943,5 | ||||||||
| 0/0 | 1372 | 1345.5 | ||||||||
| 2 | 0/0 | 1954 | ? | 302,017 | ||||||
| 0/1 | 0842 | +1 | 303,129 | |||||||
| 0/0 | 1902 | 1928 | ||||||||
| 0/1 | 0792 | 0817 | ||||||||
| 0/0 L5,3 | 1850 | 302,07 | ||||||||
| L10,0 | 1780 | 302,14 | ||||||||
Wysokość osi celowej na stanowisku 2 wynosi 303,919 m. Liczymy ją z klasycznej zależności używanej w niwelacji geometrycznej: $H_{OC}=H_P+t$, gdzie $H_P$ to wysokość punktu, na który wykonano odczyt wstecz, a $t$ to odczyt na łacie wyrażony w metrach. W tym dzienniku punktem nawiązania dla stanowiska 2 jest punkt 0/0 o wysokości 302,017 m. Do obliczenia kolumny 8 przyjęto odczyt wstecz z drugiego pomiaru: 1902 mm, czyli 1,902 m. Stąd: $302,017+1,902=303,919$ m. Moim zdaniem najważniejsze jest tu pilnowanie jednostek, bo odczyty łat są zapisane w milimetrach, a wysokości punktów w metrach. Dobra praktyka w geodezji jest taka, żeby zawsze sprawdzić, z którego odczytu korzysta dany dziennik i czy wynik pasuje do dalszych obliczeń. Tu pasuje: dla odczytu pośredniego 1850 mm mamy $303,919-1,850=302,069$ m, czyli po zaokrągleniu 302,07 m, tak jak w tabeli. To potwierdza poprawność wyniku.
W tym zadaniu łatwo się pomylić, bo w dzienniku występują dwa odczyty wstecz na ten sam punkt 0/0: 1954 mm oraz 1902 mm. Trzeba jednak patrzeć na sposób prowadzenia konkretnego dziennika, a nie tylko mechanicznie uśredniać wszystko, co jest w kolumnie. Wartość 303,946 m powstaje po dodaniu do wysokości 302,017 m średniego odczytu 1,928 m. To wygląda kusząco, bo średni odczyt rzeczywiście jest wpisany w kolumnie 6, ale w tym miejscu kolumny 8 nie z niego wyznaczono wysokość osi celowej. Gdyby przyjąć taki wynik, dalsze wysokości punktów pośrednich nie zgadzałyby się z zapisami w tabeli. Wartość 303,971 m wynika z użycia odczytu 1954 mm, czyli pierwszego pomiaru. To też jest typowy błąd: ktoś bierze pierwszy widoczny odczyt wstecz i podstawia do wzoru $H_{OC}=H_P+t$, bez sprawdzenia, czy dziennik bazuje akurat na tym odczycie. Natomiast 303,387 m to wysokość osi celowej ze stanowiska 1, więc jej przepisanie na stanowisko 2 nie ma sensu technicznego, bo po przestawieniu niwelatora zmienia się położenie osi celowej. Poprawne rozumowanie jest takie: punkt 0/0 ma wysokość 302,017 m, odczyt wstecz przyjęty do obliczenia wynosi 1902 mm, czyli 1,902 m, więc $302,017+1,902=303,919$ m. Z mojego doświadczenia właśnie takie sprawdzanie przez wysokości punktów pośrednich najlepiej wyłapuje pomyłki w dzienniku niwelacyjnym.