W tabeli zapisano wartości przemieszczeń pionowych punktu obiektu budowlanego, uzyskane z pomiarów okresowych. Na którym rysunku przedstawiono wykres przemieszczeń pionowych punktu zgodny z danymi zawartymi w tabeli?
| Data pomiaru | Przemieszczenie pionowe [mm] |
|---|---|
| 02.01.2015 | 0,0 |
| 01.02.2015 | -0,5 |
| 03.03.2015 | -1,0 |
| 02.04.2015 | -1,8 |
| 02.05.2015 | -2,0 |
| 04.06.2015 | -2,1 |
| 04.07.2015 | -2,3 |
| 05.08.2015 | -1,7 |
| 05.09.2015 | -1,4 |
| 07.10.2015 | -1,2 |
| 07.11.2015 | -0,7 |
| 08.12.2015 | -0,4 |
C.

A.

D.

B.

Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz B.35-X-18.06).
Odpowiedź B jest zgodna z tabelą, bo wykres musi pokazywać ujemne przemieszczenia pionowe od stycznia do grudnia 2015 r. Na początku punkt ma wartość 0,0 mm, czyli przyjęty poziom odniesienia z pierwszego pomiaru. Potem obiekt stopniowo osiada: -0,5 mm, -1,0 mm, -1,8 mm, aż do największego obniżenia w lipcu, czyli -2,3 mm. Od sierpnia widać zmianę trendu, bo wartości robią się mniej ujemne: -1,7 mm, -1,4 mm, -1,2 mm, -0,7 mm i na końcu -0,4 mm. To oznacza częściowy powrót punktu ku górze względem wcześniejszego położenia, ale nadal poniżej poziomu początkowego. W praktyce taki wykres stosuje się przy monitoringu osiadań budynków, podpór mostowych, fundamentów maszyn albo ścian oporowych. Moim zdaniem najważniejsze jest tu pilnowanie znaku: wartości ujemne przy przemieszczeniach pionowych zwykle oznaczają obniżenie punktu. Dobra praktyka geodezyjna wymaga, żeby oś czasu była zachowana chronologicznie, jednostki były opisane w mm, a przebieg linii wynikał bezpośrednio z kolejnych pomiarów okresowych, bez wygładzania na siłę.
Jeżeli wybrano inny wykres niż B, najczęściej problem wynika z błędnej interpretacji znaków albo z niedokładnego śledzenia kolejności dat. W tabeli wszystkie wartości po pomiarze początkowym są ujemne, więc krzywa nie może znajdować się po stronie dodatnich przemieszczeń, jakby punkt się podnosił ponad poziom odniesienia. To byłby błąd merytoryczny, bo w geodezyjnej kontroli przemieszczeń znak ma konkretne znaczenie techniczne: minus zazwyczaj opisuje osiadanie, czyli ruch w dół. Równie mylące jest odwrócenie osi pionowej bez wyraźnego oznaczenia, przez co wykres wygląda jak wzrost, chociaż dane mówią o coraz większym obniżeniu do lipca. Trzeba też zauważyć, że przebieg nie jest jednostajny przez cały rok. Od stycznia do lipca punkt obiektu obniża się coraz bardziej, osiągając minimum -2,3 mm, a później następuje częściowe zmniejszenie osiadania. Wykres, który pokazuje stały spadek aż do grudnia, nie pasuje do danych. Tak samo niepoprawny będzie wykres z maksimum albo minimum w złym miesiącu, bo pomiary okresowe analizuje się w funkcji czasu, a nie jako luźny zbiór liczb. Z mojego doświadczenia warto przy takich zadaniach najpierw zaznaczyć trzy charakterystyczne miejsca: start 0,0 mm, największe obniżenie w lipcu oraz końcową wartość -0,4 mm w grudniu. Jeśli te punkty się nie zgadzają, wykres odpada. W dokumentacji technicznej monitoringu przemieszczeń taka pomyłka mogłaby prowadzić do złej oceny pracy konstrukcji, na przykład do uznania, że osiadanie narasta, mimo że po lipcu częściowo się cofa.