Kiedy można przyznać 2 punkty w kryterium położenia obiektu względem ośrodków turystycznych w waloryzacji geoturystycznej?
A. Gdy obiekt znajduje się na terenie ośrodka turystyki.
B. Gdy odległość do ośrodka turystyki wynosi do 30 km.
C. Gdy odległość do ośrodka turystyki wynosi do 15 km.
D. Gdy odległość do ośrodka turystyki wynosi do 5 km.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2019 (arkusz R.25-X-19.06).
Odpowiedź jest prawidłowa, bo w waloryzacji geoturystycznej kryterium położenia obiektu względem ośrodków turystycznych opiera się głównie na dostępności i wygodzie potencjalnych odwiedzających. Standardy branżowe, zarówno polskie, jak i międzynarodowe (np. zalecenia UNESCO czy IUGS – International Union of Geological Sciences), przyjmują, że aby uzyskać 2 punkty za to kryterium, odległość od obiektu do głównego ośrodka turystyki nie może przekraczać 5 km. To jest dystans, który przeciętny turysta może pokonać albo pieszo, albo szybko podjechać rowerem czy samochodem, więc staje się on realnie „na wyciągnięcie ręki”. Moim zdaniem to bardzo sensowne, bo z mojego doświadczenia turyści często rezygnują z odwiedzin, jeśli muszą jechać kilkanaście kilometrów przez niezbyt ciekawą okolicę, a przecież chodzi o to, by takie miejsca były jak najbardziej dostępne. W praktyce oznacza to, że np. jeśli mamy kamieniołom, ciekawą formację skalną lub geostanowisko leżące w promieniu do 5 km od miasta, uzdrowiska lub popularnego kurortu, to można śmiało przyznać maksimum punktów za ten parametr. Dobrze pamiętać, że te 5 km to taki branżowy „złoty środek” – bliskość zachęca do spontanicznych wypadów, a jednocześnie nie wymaga specjalnej logistyki. Często w przewodnikach lub systemach informacji turystycznej właśnie takie odległości są uznawane za optymalne dla lokalnej eksploracji. Warto zatem stosować się do tej zasady w waloryzacji, bo dzięki temu obiekty naprawdę mają większą szansę na rozwój ruchu turystycznego.
Wiele osób myśli, że największą liczbę punktów w kryterium położenia dostaje się, gdy obiekt wręcz leży w samym ośrodku turystycznym albo nawet w jego centrum. To takie intuicyjne, ale waloryzacja geoturystyczna kieruje się nieco inną logiką, bardziej praktyczną dla układania tras i zachęcania turystów do eksploracji okolicy. W rzeczywistości obecność obiektu dokładnie na terenie ośrodka turystyki najczęściej oznacza przyznanie największej liczby punktów, ale w polskich standardach – i generalnie w praktyce – za maksymalnie 2 punkty uznaje się odległość do ośrodka do 5 km. Odpowiedź wskazująca na terytorium samego ośrodka pomija fakt, że waloryzacja premiuje także obiekty tuż poza granicami miasta czy kurortu, by nie faworyzować tylko tych „w środku”. Z kolei propozycje mówiące o 15 czy 30 km są zbyt szerokie – w rzeczywistości taka odległość to już poważna wyprawa, często wymagająca transportu i planowania, a nie spontanicznego spaceru czy krótkiego przejazdu. Typowym błędem myślowym jest tu mylenie dostępności z ogólną bliskością. 15 km to już wycieczka, a 30 km to coś, co dla przeciętnego turysty jest raczej wypadem całodniowym, a nie uzupełnieniem wizyty w ośrodku. Liczy się praktyczna dostępność: im bliżej, tym lepiej – ale w tym wypadku „najwięcej punktów za do 5 km” ma swoje uzasadnienie w badaniach ruchu turystycznego i analizach preferencji podróżnych. Często osoby zaczynające przygodę z oceną geostanowisk mylą też kryterium położenia z kryterium atrakcyjności na miejscu, ale tu chodzi tylko o stosunek odległości do możliwości szybkiego dotarcia z ośrodka do obiektu. Trzymając się tej zasady, unikamy błędów w ocenie i tworzymy bardziej realistyczny obraz potencjału turystycznego danego miejsca.