Narzędzie wiertnicze przedstawione na rysunku to
A. koronka wiertnicza do skał bardzo twardych.
B. koronka wiertnicza do skał miękkich.
C. świder wiertniczy, trójgryzowy do skał miękkich.
D. świder wiertniczy trójgryzowy do skał bardzo twardych.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2018 (arkusz R.25-X-18.01).
Świetnie rozpoznane – to jest właśnie świder wiertniczy trójgryzowy przeznaczony do skał miękkich. Moim zdaniem w praktyce rozpoznanie tego narzędzia jest bardzo ważne, bo dobór świdra do warunków geologicznych wpływa na efektywność wiercenia i minimalizuje zużycie sprzętu. Tego typu świdry mają charakterystyczne, dość szerokie i masywne zęby, które świetnie radzą sobie z kruchymi formacjami, takimi jak piaski, iły czy margle. Dzięki odpowiedniej geometrii gryzy szybko rozdrabniają miękką skałę i nie wymagają tak dużej wytrzymałości, jak narzędzia do twardych materiałów. Z mojego doświadczenia wynika, że operatorzy często stosują takie świdry w odwiertach wstępnych albo przy poszukiwaniu złóż w warstwach słabo zwięzłych. Przy dobrym doborze parametrów pracy, takich jak obroty i nacisk, można wyraźnie zwiększyć wydajność wiercenia. W standardach branżowych często podkreśla się, żeby nie stosować świdrów do skał miękkich w twardszych warstwach, bo szybko się zużywają i powodują niepotrzebne przestoje. Fajnie, że potrafisz rozpoznać różnicę w typie narzędzi – to się przydaje w prawdziwej pracy na wiertni.
Rozpoznawanie narzędzi wiertniczych to jedno z kluczowych zagadnień praktyki geologiczno-wiertniczej i niestety czasem pojawiają się typowe pomyłki. W przypadku narzędzi do wiercenia w skałach bardzo twardych, świdry trójgryzowe mają zupełnie inną budowę – ich zęby są węższe, dużo bardziej stępione albo nawet stożkowe, żeby wytrzymać długotrwałe obciążenia i ścieranie, do czego kształt z ilustracji zupełnie nie pasuje. Koronki wiertnicze, zarówno do skał miękkich, jak i twardych, wyglądają całkiem inaczej – mają bardziej zwartą konstrukcję, często są cylindryczne, a powierzchnia robocza jest wyłożona segmentami z węglików spiekanych albo diamentami, nie ma tam charakterystycznych wirujących gryzów. Pomyłka bierze się często z tego, że ktoś skupia się tylko na tym, czy narzędzie ma zęby, a nie zwraca uwagi na ich rozstaw, kształt ani zastosowanie. Branżowe dobre praktyki podkreślają, że dobór narzędzia powinien być oparty na analizie rodzaju skały i oczekiwanego tempa wiercenia – narzędzie z obrazka ma szeroko rozstawione, masywne zęby, idealne do kruszenia i rozgniatania miękkich formacji. Próba użycia go w warstwach bardzo twardych prowadziłaby do szybkiego stępienia i awarii. Z kolei koronki wiertnicze sprawdzają się przy wierceniu rdzeniowym, a nie w typowych odwiertach eksploatacyjnych. W praktyce rozróżnienie tych narzędzi pozwala uniknąć kosztownych błędów i przestojów, dlatego warto zwracać uwagę na detale konstrukcyjne i podstawowe właściwości geologiczne obsługiwanych skał.