Eksploatacja ropy naftowej odbywa się przez pompowanie z zastosowaniem napędu grupowego żurawi pompowych. W tym przypadku do wydobywania ropy zastosowano
W tej sytuacji chodzi o żerdziowe tłokowe pompy wgłębne, bo właśnie one współpracują z żurawiami pompowymi, potocznie nazywanymi kiwonami. Napęd z powierzchni, także napęd grupowy, przekazuje ruch posuwisto-zwrotny przez kolumnę żerdzi pompowych do pompy umieszczonej w odwiercie, zwykle w rurach wydobywczych. Tłok pompy pracuje w cylindrze, a zawory ssący i tłoczny powodują podnoszenie cieczy złożowej ku powierzchni. Moim zdaniem to jedno z najbardziej klasycznych skojarzeń w eksploatacji ropy: żuraw pompowy = pompa wgłębna tłokowa na żerdziach. W praktyce takie układy stosuje się tam, gdzie złoże nie ma już wystarczającej energii do samoczynnego wypływu albo wydajność odwiertu trzeba stabilnie podtrzymać. Dobre praktyki branżowe wymagają kontroli skoku, liczby suwów na minutę, obciążenia żerdzi, poziomu dynamicznego cieczy oraz stanu zaworów pompy. Ważne jest też prawidłowe dobranie średnicy pompy, głębokości zapuszczenia i parametrów napędu, bo inaczej szybko pojawiają się uderzenia cieczy, nadmierne zużycie żerdzi, parafinowanie albo spadek wydajności. Przy napędzie grupowym kilka żurawi może być napędzanych z jednego źródła mocy przez system przekładni i cięgien, ale zasada wydobycia pozostaje ta sama: ropa jest podnoszona przez żerdziową tłokową pompę wgłębną.
W pytaniu kluczowe jest skojarzenie napędu grupowego żurawi pompowych z konkretnym typem pompy pracującej w odwiercie. Żuraw pompowy nie jest typowym napędem dla pomp wirowych. Pompy wirowe odśrodkowe wytwarzają przyrost ciśnienia dzięki energii kinetycznej nadawanej cieczy przez wirnik, więc potrzebują ruchu obrotowego, a nie posuwisto-zwrotnego. Spotyka się je w instalacjach powierzchniowych, w tłoczniach, przy transporcie cieczy czy w niektórych systemach pomp głębinowych z napędem elektrycznym, ale nie opisuje ich określenie żuraw pompowy z układem żerdzi. Podobnie pompy wirowe diagonalne mają wirnik i przepływ mieszany, czyli częściowo osiowy i częściowo promieniowy. To zupełnie inna konstrukcja hydrauliczna, stosowana raczej tam, gdzie potrzebne są większe wydajności przy umiarkowanych wysokościach podnoszenia, a nie klasyczne wydobycie ropy z odwiertu przez kiwon. Częstym błędem jest myślenie, że skoro każda pompa coś podnosi, to pasuje do żurawia pompowego. W technice wiertniczo-eksploatacyjnej liczy się sposób przekazania energii: obrót wału to co innego niż ruch suwowy żerdzi. Określenie pompy wyporowe jest z kolei zbyt ogólne. Żerdziowa tłokowa pompa wgłębna faktycznie należy do pomp wyporowych, bo przemieszcza określoną objętość cieczy w każdym cyklu pracy. Jednak pytanie wskazuje na konkretny układ eksploatacyjny z żurawiami pompowymi, więc trzeba podać nazwę szczegółową, nie szeroką rodzinę urządzeń. W praktyce taka precyzja jest ważna, bo od typu pompy zależy dobór żerdzi, głowicy, zaworów, parametrów skoku, smarowania i obsługi serwisowej. Z mojego doświadczenia uczniowie często łapią się na słowie pompa i wybierają nazwę ogólną, a tu trzeba powiązać urządzenie powierzchniowe z narzędziem wgłębnym.