Jakie urządzenie należy zamontować na głowicy odwiertu samoczynnie eksploatującego ropę naftową, aby był możliwy pomiar ciśnienia wgłębnego w odwiercie?
Śluza pomiarowa jest właściwym urządzeniem, bo umożliwia bezpieczne wprowadzenie przyrządu pomiarowego do odwiertu pracującego pod ciśnieniem, bez konieczności zatrzymywania eksploatacji i rozładowywania głowicy. W praktyce na głowicy odwiertu samoczynnego montuje się ją po to, żeby zapuścić manometr wgłębny, rejestrator ciśnienia albo inne narzędzie pomiarowe przez armaturę głowicową do przewodu wydobywczego. Śluza działa trochę jak komora przejściowa: najpierw zamyka się i uszczelnia narzędzie w jej wnętrzu, potem wyrównuje ciśnienie, a dopiero później otwiera drogę do odwiertu. Dzięki temu ropa i gaz nie wydostają się na zewnątrz, a obsługa nie jest narażona na nagły wypływ medium. Moim zdaniem to jeden z tych elementów, które dobrze pokazują, że pomiar w górnictwie naftowym to nie tylko odczyt wartości, ale też kontrola ryzyka. Dobra praktyka branżowa wymaga sprawdzenia szczelności śluzy, stanu uszczelnień, zgodności ciśnienia roboczego z parametrami głowicy oraz prawidłowego zamknięcia zasuw przed i po pomiarze. Taki pomiar ciśnienia wgłębnego jest ważny przy ocenie energii złożowej, wydajności odwiertu i planowaniu dalszej eksploatacji.
W tym pytaniu łatwo pomylić elementy armatury głowicowej, bo wszystkie brzmią dość podobnie i wszystkie kojarzą się z ciśnieniem oraz bezpieczeństwem odwiertu. Jednak do pomiaru ciśnienia wgłębnego w odwiercie samoczynnie eksploatującym ropę potrzebne jest urządzenie, które pozwoli wprowadzić przyrząd pomiarowy do odwiertu będącego pod ciśnieniem. Sama zasuwa, nawet jeśli nazwiemy ją pomiarową, nie spełnia tej funkcji w pełnym sensie. Zasuwa może otwierać albo zamykać przepływ, może odcinać fragment instalacji, ale nie tworzy szczelnej komory do bezpiecznego zapuszczania manometru wgłębnego czy rejestratora. To częsty błąd myślowy: skoro coś jest na głowicy i ma związek z pomiarem, to wydaje się, że wystarczy. A tu chodzi o cały proces wprowadzenia narzędzia pod ciśnieniem. Zasuwa awaryjna ma przede wszystkim funkcję odcinającą w sytuacji zagrożenia, na przykład przy niekontrolowanym wypływie lub konieczności szybkiego zabezpieczenia odwiertu. Zawór bezpieczeństwa również nie służy do zapuszczania aparatury wgłębnej, tylko do ochrony instalacji przed przekroczeniem dopuszczalnego ciśnienia. Według dobrych praktyk eksploatacyjnych pomiary wgłębne wykonuje się przez śluzę pomiarową, bo zapewnia ona kontrolę ciśnienia, szczelność i możliwość pracy bez zabijania odwiertu. W terenie ma to ogromne znaczenie, bo ogranicza straty wydobycia i zmniejsza ryzyko dla obsługi.