Przedstawiony znak (posiadający żółte tło), znajdujący się na terenie instalacji osuszania gazu ziemnego, zawiera ostrzeżenie przed możliwością
Znak z napisem EX na żółtym tle ostrzega przed możliwością wystąpienia atmosfery wybuchowej. W instalacji osuszania gazu ziemnego jest to bardzo ważne, bo nawet mały wyciek metanu lub mieszaniny gazów w połączeniu z powietrzem może utworzyć mieszaninę palną w zakresie granic wybuchowości. To nie znaczy, że wybuch już trwa, tylko że w danym miejscu trzeba zakładać ryzyko pojawienia się strefy zagrożenia wybuchem, np. przy kołnierzach, zaworach, odwadniaczach, filtrach, kolumnach z glikolem albo przy odpowietrzaniu instalacji. Moim zdaniem ten znak jest jednym z tych, których nie wolno traktować jako zwykłej tabliczki na ścianie, bo przekłada się od razu na sposób pracy. W praktyce oznacza to stosowanie urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym, kontrolę szczelności, pomiary detektorami gazu, uziemianie elementów instalacji, zakaz używania otwartego ognia i narzędzi iskrzących bez odpowiedniego zezwolenia. Dobre praktyki wynikają m.in. z zasad ATEX, dyrektywy 1999/92/WE dla miejsc pracy oraz norm serii PN-EN 60079 dotyczących atmosfer wybuchowych. W takich strefach liczy się też wentylacja, właściwa klasyfikacja stref 0, 1, 2 oraz procedury prac niebezpiecznych pożarowo. Krótko mówiąc: znak EX informuje o ryzyku powstania mieszaniny wybuchowej, a nie tylko o ogólnym niebezpieczeństwie gazu.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka zagrożeń, bo instalacja osuszania gazu ziemnego faktycznie może mieć kontakt z różnymi czynnikami niebezpiecznymi. Trzeba jednak patrzeć na sam znak. Symbol EX w trójkątnym znaku ostrzegawczym odnosi się do atmosfery wybuchowej, czyli mieszaniny gazu, pary lub mgły z powietrzem, która po pojawieniu się źródła zapłonu może gwałtownie się spalić. To pojęcie jest szersze i bardziej techniczne niż samo stwierdzenie, że gaz ziemny może się zapalić. Zapalenie gazu jest skutkiem możliwego zdarzenia, natomiast znak ostrzega o warunkach, w których może dojść do wybuchu. Taka różnica w BHP ma znaczenie, bo od niej zależy dobór urządzeń Ex, klasyfikacja stref i sposób prowadzenia prac remontowych. Ulatnianie się substancji toksycznych oznaczałoby inne oznakowanie i zwykle odnosiłoby się do zagrożeń chemicznych, np. H₂S, metanolu albo innych substancji szkodliwych dla zdrowia. Sam gaz ziemny w typowych warunkach jest przede wszystkim palny i wybuchowy, choć może też wypierać tlen, ale to nie jest sens tego znaku. Porażenie prądem elektrycznym również ma odrębny symbol, najczęściej błyskawicę w trójkącie, stosowaną przy rozdzielnicach, kablach, transformatorach czy szafach sterowniczych. Typowy błąd myślowy polega na tym, że widzi się zakład gazowy i od razu wybiera pożar albo toksyczność, bez rozpoznania symbolu. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać: EX = przestrzeń, w której może powstać atmosfera wybuchowa, więc myślimy o ATEX, wentylacji, detekcji gazu, uziemieniu i eliminacji źródeł zapłonu.