Rysunek przedstawia ręczną smarownicę
Rysunek pokazuje ręczną smarownicę typu pistoletowego z wymienną tubą ze smarem. Widać tu charakterystyczny układ: przewód doprowadzający smar do punktu smarowania, wymienną tubę ze smarem, smar plastyczny, tłok oraz cięgło poruszające tłok. W praktyce taka smarownica działa tak, że operator naciska dźwignię rękojeści, a mechanizm pompujący porcję smaru przepycha przez przewód do kalamitki albo innej złączki smarowej. Wymienna tuba jest ważna, bo ogranicza zabrudzenie smaru piaskiem, wodą czy opiłkami. Moim zdaniem to jedna z najwygodniejszych wersji do prac utrzymaniowych, bo szybko się ją napełnia i łatwiej utrzymać czystość niż przy nabieraniu smaru luzem. Dobra praktyka branżowa mówi, żeby stosować smar zgodny z dokumentacją maszyny, np. odpowiednią klasę NLGI i zalecenia według kart technicznych oraz norm typu DIN 51502 czy ISO 6743-9. Nie powinno się też mieszać smarów o różnych zagęszczaczach, bo może to pogorszyć lepkość i przyczepność. Przed pracą warto sprawdzić drożność przewodu, odpowietrzyć smarownicę i oczyścić kalamitkę. Niby detal, ale w terenie robi dużą różnicę.
Na rysunku nie przedstawiono smarownicy, w której zasadnicze wytłaczanie smaru odbywa się tłokiem śrubowym ani typowego urządzenia z mechanizmem śrubowym jako głównym napędem podawania. Takie rozwiązania kojarzą się raczej z urządzeniami, gdzie operator obraca śrubę lub pokrętło, a ruch obrotowy zamieniany jest na powolny posuw tłoka. W pokazanym przyrządzie widać natomiast rękojeść pistoletową i dźwignię, która przy naciskaniu uruchamia pompę tłoczącą małe porcje smaru. Tuba ze smarem pełni funkcję zasobnika, a tłok i cięgło dociskają smar do części roboczej, ale to nie oznacza jeszcze klasycznej smarownicy śrubowej. To jest częsty błąd: ktoś widzi tłok oraz pręt z tyłu i od razu zakłada napęd śrubowy, chociaż na schemacie nie ma ani pokrętła śrubowego, ani gwintu roboczego odpowiedzialnego za właściwe pompowanie. Nie pasuje też rozwiązanie ze sprężonym powietrzem. Smarownice pneumatyczne mają przyłącze powietrza, układ sterowania ciśnieniem, często reduktor, przewód powietrzny i inne elementy typowe dla instalacji pneumatycznej. Tutaj operator wytwarza ciśnienie ręcznie, naciskając dźwignię. W utrzymaniu ruchu i przy konserwacji maszyn trzeba rozróżniać te konstrukcje, bo wpływa to na sposób obsługi, bezpieczeństwo i dobór smaru. Przy smarownicy ręcznej kontroluje się czystość złączki, odpowietrzenie, stan przewodu i poprawne osadzenie tuby. Przy urządzeniu pneumatycznym doszłyby jeszcze wymagania dotyczące ciśnienia zasilania i zabezpieczenia przed nadmiernym ciśnieniem. Z mojego doświadczenia najłatwiej rozpoznać wersję pistoletową po uchwycie z dźwignią oraz kompaktowej obudowie na wkład smarowy, dokładnie tak jak na tym rysunku.