W ciągu 12 godzin za pomocą pompy wirowej odśrodkowej wypompowano ze studni wierconej 46,8 m3 wody. Wydajność tej pompy wynosi
Wydajność pompy obliczamy jako ilość przetłoczonej cieczy podzieloną przez czas pracy, czyli $Q=\frac{V}{t}$. W zadaniu wypompowano 46,8 m³ wody w czasie 12 godzin. Najpierw trzeba sprowadzić jednostki do takich, jakie są w odpowiedziach. 1 m³ to 1000 dm³, więc 46,8 m³ = 46 800 dm³. Czas 12 godzin to 12 × 60 = 720 minut. Teraz dzielimy: 46 800 dm³ / 720 min = 65 dm³/min. Dlatego poprawna wydajność tej pompy wynosi 65 dm³/min. W praktyce taki rachunek jest bardzo ważny przy ocenie pracy pompy wirowej w studni wierconej, bo pozwala sprawdzić, czy urządzenie pracuje zgodnie z założeniami i czy nie ma spadku wydajności przez zapiaszczenie, zużycie wirnika, przytkanie filtra albo zbyt duże opory w rurociągu. Moim zdaniem najważniejsze jest tu pilnowanie jednostek, bo sama arytmetyka jest prosta, ale pomyłka w m³, dm³, godzinach i minutach potrafi dać wynik całkiem z kosmosu. W dobrej praktyce eksploatacyjnej zawsze zapisuje się objętość, czas pomiaru oraz warunki pracy pompy, bo dopiero wtedy wynik wydajności ma sens techniczny.
W tym zadaniu najłatwiej pomylić się nie na samej zasadzie działania pompy, tylko na przeliczaniu jednostek. Objętość podano w m³, a odpowiedzi są w dm³/min, więc trzeba wykonać dwa kroki: zamienić metry sześcienne na decymetry sześcienne oraz godziny na minuty. Jeżeli ktoś otrzyma wynik 6,5 dm³/min, to zwykle oznacza przesunięcie przecinka o jedno miejsce, najczęściej przez niepełne przeliczenie 46,8 m³ na 46 800 dm³ albo przez pominięcie części przeliczenia czasu. Wynik 7,8 dm³/min także nie pasuje do danych, bo jest zbyt mały jak na wypompowanie 46,8 m³ w 12 godzin; taka wydajność dałaby tylko kilka metrów sześciennych wody, a nie prawie pięćdziesiąt. Z kolei 78 dm³/min wygląda już bardziej wiarygodnie technicznie, ale rachunkowo nadal jest błędne, bo po przemnożeniu przez 720 minut daje 56 160 dm³, czyli 56,16 m³, a to więcej niż podano w treści. W eksploatacji studni i pomp takie pomyłki są dość groźne, bo na podstawie wydajności dobiera się armaturę, rurociągi, zabezpieczenia i ocenia stan ujęcia. Z mojego doświadczenia warto zawsze sprawdzić wynik odwrotnie: 65 dm³/min × 720 min = 46 800 dm³ = 46,8 m³. Taka kontrola szybko pokazuje, czy wynik trzyma się rzeczywistości. Dobra praktyka branżowa mówi prosto: najpierw jednostki, potem dzielenie, a na końcu sprawdzenie sensu fizycznego wyniku.