Zasuwy awaryjne głowicy odwiertu gazowego podczas wypływu gazu ziemnego na powierzchnię powinny być
Zasuwy awaryjne głowicy odwiertu gazowego podczas normalnego wypływu gazu na powierzchnię powinny być całkowicie otwarte. Chodzi o to, że taka zasuwa nie służy do dławienia ani regulacji strumienia gazu, tylko do szybkiego i pewnego odcięcia przepływu w sytuacji zagrożenia. W praktyce zasuwy klinowe lub podobne elementy armatury głowicowej najlepiej pracują w dwóch położeniach: pełne otwarcie albo pełne zamknięcie. Położenie pośrednie powoduje duże prędkości lokalne, erozję gniazd, drgania, hałas i możliwość uszkodzenia elementów uszczelniających. Przy gazie ziemnym jest to szczególnie ważne, bo gaz potrafi nieźle wycinać armaturę, zwłaszcza gdy niesie piasek, kondensat albo drobne zanieczyszczenia. Moim zdaniem to jedna z tych zasad, które wyglądają prosto, ale na kopalni mają duże znaczenie. Do regulacji wydajności stosuje się odpowiednie zasuwy robocze, dławiki lub armaturę regulacyjną, a zasuwa awaryjna ma czekać w gotowości, w pełnym przelocie. Jest to zgodne z dobrą praktyką eksploatacji głowic eksploatacyjnych i zasadą, że armatura odcinająca ma zapewnić minimalne opory przepływu w stanie otwartym oraz pewne zamknięcie w razie awarii, pożaru, rozszczelnienia instalacji czy przekroczenia dopuszczalnych parametrów pracy.
W tym zagadnieniu łatwo pomylić funkcję zasuwy awaryjnej z funkcją zasuw roboczych albo dławika. Zasuwa awaryjna na głowicy odwiertu gazowego nie jest elementem, którym normalnie reguluje się wydobycie. Jej zadanie jest inne: ma umożliwić szybkie i skuteczne odcięcie wypływu gazu, gdy pojawi się sytuacja niebezpieczna, na przykład rozszczelnienie rurociągu, pożar, gwałtowny wzrost ciśnienia albo konieczność zabezpieczenia odwiertu. Dlatego w czasie normalnego wypływu gazu powinna być całkowicie otwarta, a nie częściowo przymknięta. Ustawienie jej na przykład na połowę przelotu brzmi czasem logicznie, bo ktoś myśli, że wtedy łatwiej będzie ją domknąć. W praktyce jest odwrotnie: przepływ przez niedomkniętą zasuwę powoduje przewężenie, wzrost prędkości gazu, turbulencje i erozję krawędzi oraz powierzchni uszczelniających. Przy gazie z piaskiem albo cieczą skutki mogą być szybkie i bardzo kosztowne. Również całkowite zamknięcie zasuwy awaryjnej podczas wypływu gazu oznaczałoby zatrzymanie produkcji i zaburzenie pracy instalacji, więc nie jest to stan normalnej eksploatacji. Błędne jest też myślenie, że skoro zasuwy robocze są otwarte, to awaryjna ma być zamknięta jako dodatkowe zabezpieczenie. Zabezpieczenie polega tu na gotowości do zamknięcia, nie na blokowaniu przepływu. W dobrej praktyce branżowej armatura odcinająca pracuje skrajnie: pełne otwarcie albo pełne zamknięcie, a regulację wykonuje się armaturą do tego przeznaczoną. Tak jest bezpieczniej dla ludzi, urządzeń i samego odwiertu.