Który materiał konstrukcyjny jest stopem żelaza z węglem?
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik górnictwa otworowego (GIW.08).
Materiałem konstrukcyjnym będącym stopem żelaza z węglem jest stal. Stal zawiera zwykle do około 2% węgla, a jej właściwości - wytrzymałość, twardość, plastyczność - zależą od zawartości węgla i dodatków stopowych, np. chromu, niklu czy manganu. Stopy żelaza z większą zawartością węgla to żeliwa.
Do zapamiętania: stal i żeliwo to stopy żelaza z węglem, mosiądz - miedzi z cynkiem, brąz - miedzi z cyną lub innymi pierwiastkami (bez cynku jako głównego dodatku), a silumin - aluminium z krzemem.
W górnictwie otworowym ze stali wykonuje się m.in. rury okładzinowe i wydobywcze, żerdzie pompowe i elementy głowic eksploatacyjnych. Do pracy w środowisku z siarkowodorem dobiera się specjalne gatunki stali odporne na pękanie.
Wszystkie błędne odpowiedzi to stopy metali nieżelaznych, a nie żelaza. Mosiądz jest stopem miedzi z cynkiem. Ma żółtą barwę, dobrze się obrabia i jest odporny na korozję, dlatego robi się z niego armaturę, zawory i elementy instalacji wodnych.
Silumin to stop aluminium z krzemem. Jest lekki i dobrze się odlewa, więc stosuje się go na odlewy, np. obudowy, korpusy pomp i części silników. Nie zawiera żelaza jako składnika podstawowego.
Brąz jest stopem miedzi z cyną lub z innymi pierwiastkami, np. aluminium. Cechuje się dobrą odpornością na ścieranie i korozję, dlatego wykonuje się z niego panewki łożysk, koła ślimakowe i elementy armatury.
Prawidłowa odpowiedź to stal, bo tylko ona powstaje z żelaza i węgla. Łatwy sposób zapamiętania: w nazwie stopu szukaj metalu podstawowego - mosiądz i brąz to miedź, silumin to aluminium, a stal i żeliwo to żelazo.