Ile stron formatu A5 ma książka wydrukowana na 10 arkuszach formatu A1?
A. 336 stron
B. 352 strony
C. 320 stron
D. 288 stron
Odpowiedź 320 stron wynika z zasad szeregu formatów A według normy ISO 216. Format A działa tak, że każde złożenie arkusza na pół daje następny format: A1 po podziale daje 2 arkusze A2, potem 4 arkusze A3, 8 arkuszy A4 i 16 arkuszy A5. Czyli z jednej strony arkusza A1 można otrzymać 16 użytków formatu A5. Ale książka ma strony, a arkusz papieru ma awers i rewers, więc przy typowym druku dwustronnym liczymy 16 stron A5 z jednej strony arkusza i 16 stron A5 z drugiej strony arkusza. Razem daje to 32 strony A5 z jednego arkusza A1. Dla 10 arkuszy: 10 × 32 = 320 stron. W praktyce poligraficznej to jest bardzo ważne przy impozycji, czyli rozkładaniu stron na arkuszu drukarskim. Moim zdaniem to jedno z takich obliczeń, które warto umieć robić w głowie, bo przy kalkulacji nakładu, doborze arkusza i kontroli składek książkowych szybko wychodzą pomyłki. Trzeba tylko pamiętać: liczymy strony książki, więc uwzględniamy druk po obu stronach papieru.
W tym zadaniu łatwo się pomylić, bo samo przeliczanie formatów A nie wystarcza, jeśli zapomni się o dwóch stronach arkusza. Format A5 mieści się na formacie A1 szesnaście razy na jednej powierzchni arkusza. Wynika to z ciągu ISO 216: A1 -> A2 daje podwojenie, A2 -> A3 kolejne podwojenie, potem A4 i A5. Mamy więc 2 × 2 × 2 × 2 = 16 użytków A5 na jednej stronie arkusza A1. Książka jednak nie jest liczona tylko jako liczba kawałków papieru, ale jako liczba stron, czyli zadrukowanych powierzchni. Arkusz ma dwie powierzchnie: przednią i tylną. Dlatego jeden arkusz A1 daje 32 strony A5, a 10 arkuszy daje 320 stron. Wyniki takie jak 288, 336 czy 352 zwykle biorą się z dopisania lub odjęcia składki, marginesu albo naddatku technologicznego, ale tego w treści pytania nie ma. W realnej produkcji faktycznie zostawia się spady, łapki, pasery, znaczniki cięcia i czasem naddatki na oprawę, ale one nie zmieniają teoretycznej liczby stron wynikającej z formatu arkusza. Innym typowym błędem jest mieszanie pojęcia arkusz papieru z arkuszem drukarskim albo składką introligatorską. Składka może mieć np. 16 albo 32 strony, zależnie od impozycji i sposobu falcowania, ale tutaj chodzi prosto o relację A1 do A5 i druk dwustronny. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw policzyć formaty, a dopiero potem zadać sobie pytanie: czy mówimy o kartkach, czy o stronach. Tu mówimy o stronach, więc trzeba pomnożyć jeszcze przez 2.