Ile kosztuje wydrukowanie 20 000 ulotek formatu A5 w kolorystyce 1 + 0, jeżeli koszt jednostronnego wydrukowania arkusza w jednym kolorze na pełnoformatowej maszynie drukującej wynosi 8 groszy?
W tej kalkulacji kluczowe jest poprawne odczytanie formatu i kolorystyki. Ulotka A5 jest znacznie mniejsza od arkusza pełnoformatowego, więc na jednym takim arkuszu można ułożyć kilka użytków, czyli kilka egzemplarzy ulotki. Przy typowym liczeniu według szeregu formatów A, zgodnego z ISO 216, na arkuszu pełnoformatowym mieści się 16 ulotek A5. Można to też skojarzyć praktycznie: A1 dzieli się na 2 arkusze A2, 4 arkusze A3, 8 arkuszy A4 i 16 arkuszy A5. Czyli potrzebujemy $20 000 : 16 = 1 250$ arkuszy do zadrukowania. Kolorystyka 1 + 0 oznacza jeden kolor po jednej stronie, a druga strona zostaje niezadrukowana. Nie mnożymy więc kosztu przez drugi zadruk ani przez cztery kolory CMYK. Koszt jednego arkusza to 8 gr, czyli 0,08 zł. Obliczenie wygląda tak: $1 250 \cdot 0,08 = 100$ zł. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład, bo w realnym kosztorysowaniu druku najpierw zawsze sprawdza się liczbę użytków na arkuszu, potem liczbę arkuszy drukowych, a dopiero potem cenę za przelot maszyny, farbę i ewentualne narządy.
Wyniki 80 zł, 90 zł albo 110 zł wynikają najczęściej z pomylenia liczby użytków na arkuszu albo z niedokładnego przeliczenia groszy na złote. W poligrafii nie liczy się wprost 20 000 ulotek razy 8 groszy, bo te 8 groszy dotyczy jednostronnego zadrukowania jednego arkusza pełnoformatowego, a nie pojedynczej ulotki A5. To jest bardzo częsta pułapka w zadaniach z kosztorysowania. Najpierw trzeba ustalić, ile ulotek A5 zmieści się na jednym arkuszu. Przy standardowym podziale formatów z szeregu A, zgodnym z ISO 216, arkusz pełnoformatowy traktowany w takim zadaniu mieści 16 użytków A5. Dopiero wtedy liczymy nakład arkuszy: $20 000 : 16 = 1 250$. Następnie koszt: $1 250 \cdot 8$ gr = 10 000 gr = 100 zł. Jeżeli wychodzi 80 zł, to zwykle ktoś przyjął za dużą liczbę użytków na arkuszu albo za bardzo zaokrąglił wynik. Przy 90 zł pojawia się najczęściej mieszanie założeń, np. niepełna liczba arkuszy lub błędne dzielenie nakładu. Przy 110 zł ktoś mógł doliczyć coś, czego w treści nie ma, na przykład naddatek technologiczny, stratę papieru albo dodatkowy koszt przygotowania maszyny. W praktyce takie koszty oczywiście bywają ważne, ale w tym zadaniu mamy policzyć tylko koszt samego jednostronnego druku w jednym kolorze. Kolorystyka 1 + 0 oznacza dokładnie jeden kolor na awersie i brak druku na rewersie, więc nie ma tu podstaw do mnożenia przez dwie strony czy przez cztery składowe CMYK.