Do przybliżonego przeliczania miar typograficznych na metryczne stosuje się zależność
Właściwa zależność to: liczba milimetrów = 3/8 x liczba punktów, czyli w zapisie praktycznym mm = 0,375 x pt. Wynika to z klasycznego przeliczania punktu typograficznego, szczególnie w systemie Didota, gdzie 1 punkt ma około 0,376 mm. W szkolnych i warsztatowych obliczeniach przyjmuje się więc wygodne przybliżenie 1 pt ≈ 3/8 mm. To jest bardzo przydatne przy ocenie wielkości pisma, interlinii, marginesów albo elementów składu bez ciągłego sięgania do tabel. Przykładowo pismo 12-punktowe ma wysokość około 12 x 3/8 = 4,5 mm. Podobnie 10 punktów to około 3,75 mm. Moim zdaniem warto to zapamiętać, bo w poligrafii często trzeba szybko oszacować, czy tekst zmieści się w kolumnie, czy stopień pisma będzie czytelny, albo jak przełożyć dane typograficzne na wymiary metryczne w projekcie. Trzeba tylko pamiętać, że w nowoczesnym DTP spotyka się też punkt PostScriptowy, równy 1/72 cala, czyli około 0,353 mm. Jednak w tym pytaniu chodzi o tradycyjne przybliżenie typograficzne używane w poligrafii, dlatego współczynnik 3/8 jest poprawny.
W przeliczaniu miar typograficznych na milimetry łatwo pomylić kierunek zależności albo samą wartość punktu. Punkt typograficzny nie ma kilku milimetrów, tylko mniej niż pół milimetra. Dlatego wzory dające wynik typu 2,666 mm za jeden punkt albo 3 mm za jeden punkt są zupełnie poza skalą praktyczną. Gdyby przyjąć taki przelicznik, zwykłe pismo 12-punktowe miałoby ponad 30 mm wysokości, czyli wyglądałoby bardziej jak duży napis plakatowy niż tekst książkowy. To od razu pokazuje, że coś się nie zgadza. Częsty błąd polega na mechanicznym odwróceniu ułamka 3/8 na 8/3, bez sprawdzenia sensu wyniku w realnym składzie. W poligrafii zawsze warto zrobić taki szybki test rozsądku. Jeśli tekst podstawowy ma 10 lub 12 punktów, to jego wymiar powinien wychodzić w okolicy kilku milimetrów, a nie centymetrów. Z kolei zależność oparta na 3/9 daje 0,333 mm za punkt, czyli wynik bliższy prawdy, ale nadal nie jest przyjętym przybliżeniem dla klasycznej miary typograficznej. To wygląda jak próba uproszczenia na oko, tylko że w składzie i łamaniu takie drobne różnice mogą potem wpłynąć na interlinię, wysokość kolumny tekstu albo liczbę wierszy na stronie. Standardowo dla tego typu zadań przyjmuje się, że 1 punkt to około 0,375 mm, czyli właśnie 3/8 mm. Dobra praktyka jest taka, żeby pamiętać nie tylko sam wzór, ale też jego sens: mnożymy liczbę punktów przez mały ułamek, bo punkty są jednostką drobną, typograficzną, a milimetry są jednostką metryczną większą w codziennym odczuciu.