Ile maksymalnie użytków o wymiarach 190 × 330 mm zmieści się na arkuszu drukowym formatu B1?
A. 12 użytków.
B. 10 użytków.
C. 8 użytków.
D. 9 użytków.
Odpowiedź 10 użytków wynika z prawidłowego rozłożenia formatek na arkuszu B1. Standardowy format B1 według szeregu ISO 216 ma 707 × 1000 mm, w praktyce poligraficznej często spotyka się też uproszczone mówienie 700 × 1000 mm. Użytek ma 190 × 330 mm, więc trzeba sprawdzić nie tylko ustawienie proste, ale też obrót o 90°. Jeśli obrócimy użytek, dostajemy układ 330 × 190 mm. Na krótszym boku arkusza zmieszczą się 2 sztuki, bo 2 × 330 = 660 mm, a zostaje jeszcze 47 mm. Na dłuższym boku zmieści się 5 sztuk, bo 5 × 190 = 950 mm, zostaje 50 mm. Razem daje to 2 × 5 = 10 użytków. To jest typowa kalkulacja impozycyjna, bardzo przydatna przy planowaniu druku i zużycia papieru. Moim zdaniem warto zawsze rysować sobie prosty schemat, bo samo dzielenie boków „na oko” często myli. W realnej produkcji trzeba jeszcze uwzględnić spady, znaczniki cięcia, pasery, margines chwytaka maszyny i kierunek włókien papieru, ale w tym zadaniu pytanie dotyczy maksymalnej liczby użytków na arkuszu, więc wynik 10 jest właściwy.
Niepoprawne odpowiedzi zwykle biorą się z tego, że liczy się tylko jedno ustawienie użytku albo zbyt szybko dodaje się marginesy technologiczne, których w treści zadania nie podano. Gdy ułożysz formatkę 190 × 330 mm bez obracania, to na arkuszu B1 707 × 1000 mm wychodzi układ 3 w poprzek i 3 wzdłuż, czyli 9 sztuk. To wygląda sensownie, ale nie jest układem maksymalnym, bo w poligrafii zawsze sprawdza się też obrót użytku o 90°. Po obrocie 330 × 190 mm można uzyskać 2 rzędy po szerokości i 5 po długości, czyli 10 sztuk. Wynik 8 jest za ostrożny; mógłby wyjść komuś, kto od razu rezerwuje duże pole na chwytak, spady, pasek kontrolny i znaczniki, ale takie ograniczenia musiałyby być podane w zadaniu albo wynikać z konkretnej maszyny. Z mojego doświadczenia, na testach najczęściej liczy się czysty format arkusza i czysty format użytku. Wynik 12 jest z kolei nierealny już z punktu widzenia pola powierzchni: 12 użytków zajęłoby 12 × 190 × 330 = 752 400 mm², a arkusz B1 ma 707 × 1000 = 707 000 mm². Czyli zabrakłoby miejsca nawet przy idealnym, bezodpadowym ułożeniu. W praktyce takie zadania są podstawą do impozycji, kosztorysowania i planowania nakładu, więc trzeba myśleć jednocześnie o formacie papieru, orientacji użytku i odpadzie technologicznym.