Jaką maksymalną liczbę użytków w formacie 95 × 30 mm bez spadów, na ostro, można rozmieścić na arkuszu A4 przy marginesach pola zadruku wynoszących po 5 mm?
A. 24 szt.
B. 12 szt.
C. 18 szt.
D. 21 szt.
Dobra odpowiedź to 18 szt., bo najpierw trzeba odjąć marginesy pola zadruku od formatu A4. Arkusz A4 ma 210 × 297 mm, a margines po 5 mm z każdej strony zabiera łącznie 10 mm z szerokości i 10 mm z wysokości. Do dyspozycji zostaje więc pole zadruku 200 × 287 mm. Użytek ma 95 × 30 mm i jest bez spadów, czyli nie trzeba dodawać np. po 2 mm lub 3 mm na obcięcie. Przy ułożeniu 95 mm w poprzek arkusza zmieszczą się 2 użytki w rzędzie, bo 2 × 95 = 190 mm, a 3 × 95 = 285 mm już nie wejdzie w 200 mm. W pionie zmieści się 9 rzędów, bo 9 × 30 = 270 mm, a 10 × 30 = 300 mm przekracza 287 mm. Razem daje to 2 × 9 = 18 szt. Moim zdaniem to klasyczny przykład prostego montażu/impozycji, gdzie trzeba pilnować realnego pola zadruku, a nie całego arkusza. W praktyce w drukarni cyfrowej podobnie liczy się wizytówki, kupony, etykiety czy małe zaproszenia. Dobra praktyka branżowa jest taka, że najpierw sprawdza się format netto użytku, potem spady, pasery, margines technologiczny drukarki i dopiero na końcu liczbę sztuk na arkuszu. Tutaj hasło „na ostro” jest ważne: oznacza cięcie dokładnie po formacie, bez dodatkowego obszaru spadu, więc liczymy czyste 95 × 30 mm.
W tym zadaniu najłatwiej pomylić się przez liczenie na pełnym formacie A4, czyli 210 × 297 mm, zamiast na faktycznym polu zadruku. Margines 5 mm z każdej strony nie oznacza, że odejmujemy tylko 5 mm od wymiaru arkusza. Trzeba odjąć 5 mm z lewej i 5 mm z prawej, a także 5 mm z góry i 5 mm z dołu. Realnie zostaje więc 200 × 287 mm. To jest bardzo praktyczna rzecz, bo w druku cyfrowym drukarka często nie drukuje do samej krawędzi arkusza, a montaż przygotowany „na styk” do A4 może potem wyjść poza obszar drukowalny. Wyniki 12, 21 albo 24 szt. wynikają zwykle z uproszczonego albo zbyt optymistycznego podejścia. Przy 12 szt. ktoś mógł policzyć tylko jeden mniej korzystny układ, na przykład z dużą stratą miejsca, bez sprawdzenia drugiego kierunku ułożenia. Przy 21 szt. często pojawia się błąd zaokrąglania w górę, a tego w impozycji robić nie wolno, bo części użytku nie da się wydrukować poza arkuszem. Liczy się zawsze pełne sztuki: jeśli brakuje choćby 1 mm, to kolejny element już nie wchodzi. Wynik 24 szt. jest jeszcze bardziej nierealny, bo zakłada upakowanie większe niż pozwala geometria pola zadruku i format pojedynczego użytku. Nawet bez spadów trzeba zachować wymiary netto 95 × 30 mm. Poprawne rozumowanie to: szerokość pola zadruku 200 mm dzielimy przez 95 mm, dostajemy 2 pełne użytki w rzędzie; wysokość 287 mm dzielimy przez 30 mm, dostajemy 9 pełnych rzędów. Razem 18 szt. Z mojego doświadczenia, przy takich zadaniach warto zawsze naszkicować sobie prostokąt arkusza i wpisać wymiary po odjęciu marginesów, bo wtedy od razu widać, gdzie „ucieka” miejsce.