Hurtownia BOLKO wystawiła 22.03.2026 r. fakturę dla Sklepu Spożywczego MINI (sposób zapłaty: przelew 14 dni, razem do zapłaty: 204,90 zł).
Fragment faktury
| Nazwa towaru | J.m. | Ilość | Cena netto | Wartość netto | VAT % | Kwota VAT | Wartość brutto |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Herbata czarna | szt. | 10 | 3,00 | 30,00 | 23 | 6,90 | 36,90 |
| Mandarynki | kg | 10 | 4,00 | 40,00 | 5 | 2,00 | 42,00 |
| Winogrona | kg | 10 | 8,00 | 80,00 | 5 | 4,00 | 84,00 |
| Brokuł | kg | 5 | 8,00 | 40,00 | 5 | 2,00 | 42,00 |
| Razem | 190,00 | x | 14,90 | 204,90 |
Zestawienie sprzedaży według stawek podatku
| Stawka VAT | Wartość netto | Kwota VAT | Wartość brutto |
|---|---|---|---|
| 23% | 30,00 | 6,90 | 36,90 |
| 8% | - | - | - |
| 5% | 160,00 | 8,00 | ? |
| 0% | - | - | - |
| zw. | - | - | - |
Która kwota powinna być wpisana w miejscu oznaczonym na fakturze znakiem „?”?
A. 126,00 zł
B. 168,00 zł
C. 204,90 zł
D. 152,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2014 (arkusz A.18-X-14.05): Stawki VAT na fakturze zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r. (żywność podstawowa 5%).
Kwota 168,00 zł jest prawidłowa, bo w zestawieniu sprzedaży według stawek podatku trzeba podać wartość brutto tylko dla pozycji objętych stawką VAT 5%. W tej fakturze do stawki 5% należą mandarynki, winogrona i brokuł. Ich wartości netto to 40,00 zł + 80,00 zł + 40,00 zł, razem 160,00 zł. Podatek VAT dla tej grupy wynosi 8,00 zł, więc wartość brutto obliczamy tak: 160,00 zł + 8,00 zł = 168,00 zł. Można też policzyć jako 160,00 zł × 1,05 = 168,00 zł. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład, bo na prawdziwej fakturze często występują różne stawki VAT i trzeba je poprawnie pogrupować. Dobra praktyka w dokumentacji handlowej jest taka, żeby najpierw sprawdzić stawkę przy każdej pozycji, potem zsumować netto i VAT w ramach tej samej stawki, a dopiero na końcu kontrolować sumę brutto całej faktury. Tutaj całe 204,90 zł dotyczy wszystkich towarów razem, natomiast pytanie dotyczy tylko wiersza ze stawką 5%.
W tym zadaniu najważniejsze jest odróżnienie wartości brutto dla jednej stawki VAT od wartości brutto całej faktury. W zestawieniu według stawek podatku nie wpisuje się przypadkowych kwot ani nie przepisuje automatycznie sumy końcowej z dokumentu. Kwota 204,90 zł jest sumą do zapłaty za całą fakturę, czyli obejmuje zarówno herbatę czarną opodatkowaną stawką 23%, jak i towary spożywcze opodatkowane stawką 5%. Gdyby wpisać ją w wierszu 5%, zestawienie podatku byłoby niezgodne z pozycjami faktury i księgowość dostałaby zły podział sprzedaży według stawek VAT. Kwota 152,00 zł wynika najpewniej z odjęcia podatku od wartości netto albo z pomieszania kierunku obliczeń. Przy sprzedaży brutto dla danej stawki powstaje przez dodanie VAT do netto, a nie przez odejmowanie go. Netto 160,00 zł i VAT 8,00 zł dają razem 168,00 zł. Kwota 126,00 zł także nie pasuje do żadnego poprawnego zestawienia pozycji objętych stawką 5%; może wynikać z pominięcia części towarów albo z sumowania tylko wybranych wartości brutto bez sprawdzenia stawki podatku. Z mojego doświadczenia uczniowie często patrzą na kolumnę wartość brutto i sumują to, co pierwsze rzuci się w oczy, zamiast najpierw odfiltrować towary według VAT. A w fakturach to jest podstawa: identyfikacja stawki, suma netto, suma VAT, suma brutto. Dopiero taki tok daje poprawny i bezpieczny wynik.