W gospodarstwie utrzymywanych jest 5 koni, każdy w ciągu roku zjada 18 dt owsa w cenie 60,00 zł/dt, 30 dt siana w cenie 50,00 zł/dt i 2 dt marchwi w cenie 30,00 zł/dt. Łączne koszty pasz dla 5 koni w ciągu roku wynoszą
W tym zadaniu trzeba policzyć koszt rocznej dawki paszowej najpierw dla jednego konia, a dopiero potem przemnożyć ją przez liczbę zwierząt w gospodarstwie. Jednostka dt oznacza decytonę, czyli 100 kg, ale tutaj nie trzeba jej przeliczać na kilogramy, bo cena jest podana właśnie w zł/dt. Dla jednego konia koszt owsa wynosi 18 dt × 60,00 zł/dt = 1 080,00 zł. Koszt siana to 30 dt × 50,00 zł/dt = 1 500,00 zł, a marchwi 2 dt × 30,00 zł/dt = 60,00 zł. Razem daje to 2 640,00 zł na jednego konia w ciągu roku. Ponieważ w gospodarstwie jest 5 koni, całkowity koszt pasz wynosi 2 640,00 zł × 5 = 13 200,00 zł. Moim zdaniem to bardzo praktyczny typ zadania, bo w realnej stajni takie kalkulacje robi się przy planowaniu budżetu, zakupie zapasów pasz i ocenie opłacalności utrzymania koni. Dobra praktyka jest taka, żeby koszty liczyć osobno dla każdej grupy pasz: treściwych, objętościowych i soczystych, bo wtedy łatwiej zauważyć, co najbardziej obciąża gospodarstwo. W tym przykładzie największy udział ma siano, czyli podstawowa pasza objętościowa w żywieniu koni.
W tym zadaniu najczęstszy błąd polega na tym, że miesza się koszt paszy dla jednego konia z kosztem dla całego stada. Wynik 2 640,00 zł nie jest całkowitym kosztem dla gospodarstwa, tylko rocznym kosztem żywienia jednego konia. To ważne rozróżnienie, bo w praktyce stajennej planowanie zapasów pasz zawsze odnosi się do obsady zwierząt, a nie do pojedynczej sztuki, jeśli pytanie dotyczy całego gospodarstwa. Najpierw obliczamy owies, siano i marchew na jednego konia, a potem mnożymy przez 5 koni. Pominięcie tego ostatniego mnożenia daje właśnie zbyt niski wynik. Zawyżone wartości, takie jak 17 100,00 zł albo 23 200,00 zł, zwykle biorą się z nieuważnego przemnożenia danych, dodania którejś pozycji kilka razy albo potraktowania ilości paszy tak, jakby była podana już dla wszystkich koni, a później jeszcze raz pomnożona. Czasem ktoś też próbuje przeliczać dt na kilogramy, mimo że cena jest już podana w zł/dt, i wtedy rachunek zaczyna się rozjeżdżać. Z mojego doświadczenia najlepiej rozpisać sobie pasze w trzech prostych linijkach: owies, siano, marchew. Potem zsumować koszt jednostkowy na jednego konia i dopiero na końcu uwzględnić liczbę zwierząt. To jest zgodne z dobrą praktyką kosztorysowania żywienia w gospodarstwie, bo pozwala kontrolować zarówno zużycie pasz, jak i koszty utrzymania stada.