Przedstawiony na rysunku element elektroniczny to
A. cewka.
B. kondensator.
C. tranzystor.
D. rezystor.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2019 (arkusz EE.08-X-19.06).
Na rysunku widać tranzystor, najpewniej tranzystor mocy w obudowie typu TO-220, czyli takiej z metalową blaszką i otworem do przykręcenia radiatora. Charakterystyczne są trzy wyprowadzenia oraz większa obudowa przystosowana do odprowadzania ciepła. W praktyce taki element może pracować jako klucz elektroniczny, wzmacniacz albo sterownik obciążenia, np. silnika, przekaźnika, taśmy LED czy części zasilacza impulsowego. Tranzystor nie jest tylko zwykłym przewodnikiem, bo pozwala sterować większym prądem za pomocą mniejszego sygnału sterującego. W wersji MOSFET wyprowadzenia to zwykle bramka, dren i źródło, a w bipolarnym tranzystorze baza, kolektor i emiter. Moim zdaniem warto od razu wyrabiać dobry nawyk: zawsze sprawdza się oznaczenie z obudowy w nocie katalogowej, bo kolejność pinów bywa różna. Przy montażu trzeba też uważać na ESD, zgodnie z praktykami typu IEC 61340, oraz na chłodzenie: radiator, podkładka izolacyjna i pasta termoprzewodząca często są konieczne.
Ten element łatwo pomylić z innymi częściami, jeśli patrzy się tylko na kolor obudowy albo sam fakt, że ma wyprowadzenia. Cewka najczęściej ma postać nawiniętego drutu, rdzenia ferrytowego albo małego elementu SMD oznaczanego jako indukcyjność. Jej zadaniem jest magazynowanie energii w polu magnetycznym i praca w filtrach, przetwornicach lub układach przeciwzakłóceniowych. Tutaj nie widać ani uzwojenia, ani typowej konstrukcji induktora. Rezystor z kolei służy do ograniczania prądu i odkładania napięcia, zwykle ma dwa wyprowadzenia, paski kodu barwnego albo oznaczenie wartości rezystancji w Ω. Obudowa z blaszką i trzema nóżkami nie pasuje do zwykłego rezystora, nawet jeśli spotyka się rezystory mocy w większych obudowach. Kondensator także ma przeważnie dwa wyprowadzenia i magazynuje ładunek w polu elektrycznym; rozpoznaje się go po oznaczeniu pojemności, polaryzacji albo cylindrycznej czy płaskiej formie. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś kojarzy każdy czarny element z rezystorem lub nie zwraca uwagi na liczbę końcówek. W elektronice praktycznej samo podobieństwo wizualne to za mało. Dobra praktyka jest prosta: sprawdzić liczbę pinów, symbol na obudowie, typ obudowy oraz notę katalogową producenta. W tym przypadku trzy wyprowadzenia i radiatorowa blaszka bardzo mocno wskazują na tranzystor mocy, a nie element pasywny.