Na dysku należy zapisać 100 tysięcy pojedynczych plików, każdy o rozmiarze 5000 bajtów. Zapisane pliki zajmą najmniej miejsca na dysku o jednostce alokacji wynoszącej
A. 4096 bajtów.
B. 2048 bajtów.
C. 5120 bajtów.
D. 8192 bajty.
Jednostka alokacji, często nazywana klastrem, to najmniejszy fragment miejsca na dysku, jaki system plików przydziela jednemu plikowi. Nawet jeśli plik ma tylko 1 bajt, zajmie co najmniej jeden klaster. Tutaj każdy plik ma 5000 bajtów, więc trzeba dobrać taki rozmiar jednostki alokacji, aby zmieścił plik z jak najmniejszym niewykorzystanym miejscem. Przy jednostce 5120 bajtów każdy plik zajmie dokładnie jeden klaster, czyli 5120 bajtów. Strata na jednym pliku wyniesie tylko 120 bajtów. Dla 100 tysięcy plików daje to 512 000 000 bajtów zajętego miejsca na dysku, z czego dane właściwe to 500 000 000 bajtów. Moim zdaniem to bardzo dobry przykład pokazujący, że przy dużej liczbie małych plików rozmiar klastra ma ogromne znaczenie praktyczne. W administracji systemami Windows czy Linux takie rzeczy wychodzą np. przy bazach miniaturek, logach, cache aplikacji albo katalogach z wieloma małymi dokumentami. Dobra praktyka jest taka, żeby przy woluminach z dużą liczbą małych plików nie ustawiać zbyt dużej jednostki alokacji, bo rośnie tak zwany slack space, czyli niewykorzystana końcówka ostatniego klastra pliku. W tym zadaniu 5120 bajtów daje najmniejszy narzut spośród podanych odpowiedzi.
W tym zadaniu łatwo wpaść w pułapkę prostego myślenia, że mniejsza jednostka alokacji zawsze oznacza mniejsze zużycie dysku. Nie zawsze tak jest, bo plik nie jest zapisywany w ułamku klastra, tylko w całkowitej liczbie jednostek alokacji. Plik o rozmiarze 5000 bajtów przy klastrze 2048 bajtów nie zmieści się w dwóch klastrach, bo 2 × 2048 = 4096 bajtów. Potrzebne są trzy klastry, czyli 6144 bajty na jeden plik. To mniej niż przy 8192 bajtach, ale nadal więcej niż 5120 bajtów. Właśnie tu często ktoś się myli, bo patrzy tylko na sam rozmiar klastra, a nie na zaokrąglenie w górę do pełnych klastrów. Przy jednostce 4096 bajtów również potrzebne są dwa klastry, bo jeden ma za mało miejsca. W efekcie pojedynczy plik zajmie 8192 bajty, czyli tyle samo jak przy jednostce 8192 bajty. Dla 100 tysięcy plików taka różnica robi się już bardzo konkretna: 819 200 000 bajtów zamiast 512 000 000 bajtów. To ponad 300 MB różnicy w zapisie liczonym dziesiętnie, a w praktyce systemowej też wyraźnie odczuwalne. Warto też pamiętać, że w prawdziwych systemach plików, takich jak NTFS, exFAT, FAT32 czy ext4, rozmiar klastra dobiera się zależnie od wielkości woluminu i charakteru danych. Duże klastry bywają korzystne przy dużych plikach, na przykład obrazach ISO albo materiałach wideo, bo zmniejszają fragmentację i liczbę wpisów do obsługi. Ale przy masie małych plików powodują marnowanie miejsca. Najlepsze podejście to policzyć, ile pełnych jednostek alokacji zajmie każdy plik, a dopiero potem porównać wyniki.