Przy uruchamianiu komputera pojawia się komunikat „Operating System not found”. Oznacza to, że
A. na nośnikach rozruchowych nie znaleziono systemu operacyjnego.
B. klawiatura nie jest podłączona.
C. uszkodzona jest pamięć RAM.
D. suma kontrolna pamięci CMOS jest błędna.
Komunikat „Operating System not found” pojawia się na etapie startu komputera, gdy firmware płyty głównej, czyli BIOS albo UEFI, próbuje znaleźć urządzenie rozruchowe i nie znajduje na nim poprawnego programu ładującego system. Mówiąc prościej: komputer działa na tyle, że przeszedł podstawowy start, ale nie ma z czego uruchomić Windowsa, Linuksa albo innego systemu. Przyczyną może być źle ustawiona kolejność bootowania, odłączony lub uszkodzony dysk, skasowana partycja EFI, uszkodzony MBR/GPT, brak aktywnej partycji w starszym trybie BIOS/Legacy albo pendrive zostawiony w porcie USB, z którego komputer próbuje startować. Z mojego doświadczenia najpierw warto wejść do BIOS/UEFI i sprawdzić, czy dysk jest widoczny oraz czy na pierwszym miejscu jest właściwy nośnik. Dobra praktyka serwisowa to nie formatować od razu dysku, tylko najpierw potwierdzić stan nośnika, połączenia SATA/NVMe, tryb UEFI/Legacy i ewentualnie użyć narzędzi naprawy rozruchu, np. naprawy bootloadera Windows albo GRUB w Linuksie. Ten komunikat nie mówi jeszcze, że dane są stracone, tylko że proces startu systemu zatrzymał się na etapie odnalezienia systemu operacyjnego.
Ten komunikat łatwo pomylić z awarią sprzętu, ale trzeba patrzeć na moment, w którym się pojawia. „Operating System not found” oznacza problem z odnalezieniem systemu na nośniku rozruchowym, a nie typowy błąd pamięci RAM. Gdy uszkodzona jest pamięć operacyjna, komputer często wydaje sygnały dźwiękowe POST, restartuje się, zawiesza, pokazuje błędy typu memory test failed albo w ogóle nie przechodzi poprawnie procedury startowej. RAM jest potrzebny do pracy systemu, jasne, ale sam komunikat o braku systemu wskazuje raczej na dysk, partycje, bootloader lub kolejność bootowania.
Błędna suma kontrolna CMOS to inna sytuacja. Wtedy firmware może zgłosić coś w rodzaju „CMOS checksum error”, „CMOS battery low” albo przywrócić ustawienia domyślne BIOS/UEFI. Taki problem często wynika ze zużytej baterii CR2032 na płycie głównej. Co ciekawe, zresetowane ustawienia BIOS mogą pośrednio doprowadzić do złej kolejności bootowania, ale sam tekst komunikatu nadal dotyczy braku znalezionego systemu operacyjnego, nie sumy kontrolnej CMOS.
Brak podłączonej klawiatury także zwykle daje osobny komunikat, na przykład „Keyboard error” lub „No keyboard detected”. W komputerach stacjonarnych starszego typu BIOS potrafił zatrzymać start, jeśli nie wykrył klawiatury, ale to nie ma związku z bootloaderem systemu. Typowy błąd myślowy polega na wrzucaniu wszystkich komunikatów startowych do jednego worka jako „awaria komputera”. W praktycznej diagnostyce trzeba czytać komunikat dokładnie i sprawdzać kolejno: czy dysk jest wykrywany, czy tryb UEFI/Legacy pasuje do instalacji, czy istnieje partycja systemowa EFI lub MBR oraz czy nośnik nie jest fizycznie uszkodzony. To oszczędza sporo czasu, serio.
Błędna suma kontrolna CMOS to inna sytuacja. Wtedy firmware może zgłosić coś w rodzaju „CMOS checksum error”, „CMOS battery low” albo przywrócić ustawienia domyślne BIOS/UEFI. Taki problem często wynika ze zużytej baterii CR2032 na płycie głównej. Co ciekawe, zresetowane ustawienia BIOS mogą pośrednio doprowadzić do złej kolejności bootowania, ale sam tekst komunikatu nadal dotyczy braku znalezionego systemu operacyjnego, nie sumy kontrolnej CMOS.
Brak podłączonej klawiatury także zwykle daje osobny komunikat, na przykład „Keyboard error” lub „No keyboard detected”. W komputerach stacjonarnych starszego typu BIOS potrafił zatrzymać start, jeśli nie wykrył klawiatury, ale to nie ma związku z bootloaderem systemu. Typowy błąd myślowy polega na wrzucaniu wszystkich komunikatów startowych do jednego worka jako „awaria komputera”. W praktycznej diagnostyce trzeba czytać komunikat dokładnie i sprawdzać kolejno: czy dysk jest wykrywany, czy tryb UEFI/Legacy pasuje do instalacji, czy istnieje partycja systemowa EFI lub MBR oraz czy nośnik nie jest fizycznie uszkodzony. To oszczędza sporo czasu, serio.