Oprogramowanie, które wymaga wyrażenia zgody na emisję reklam lub wykupienia pełnej licencji, aby wyłączyć reklamy, jest rozpowszechniane na licencji
A. Adware
B. Freeware
C. Trial
D. GNU GPL
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2021 (arkusz E.12-SG-21.06).
Adware to właściwa odpowiedź, bo chodzi o oprogramowanie, które jest udostępniane użytkownikowi pod warunkiem zaakceptowania wyświetlania reklam albo z możliwością wykupienia wersji pełnej, w której reklamy są usunięte. W praktyce taki model spotyka się np. w darmowych aplikacjach mobilnych, prostych edytorach grafiki, odtwarzaczach multimedialnych czy narzędziach systemowych, gdzie banery reklamowe finansują rozwój programu. Moim zdaniem warto zapamiętać, że adware nie oznacza automatycznie wirusa, ale bywa ryzykowne, jeśli reklamy są agresywne, śledzą użytkownika albo instalują dodatkowe komponenty bez jasnej zgody. Dobra praktyka branżowa to czytanie warunków licencji EULA, sprawdzanie źródła instalatora i unikanie opcji typu instalacja zalecana, jeśli dołącza niechciane dodatki. Adware różni się od zwykłego freeware tym, że reklamy są istotnym elementem modelu dystrybucji. Często wersja płatna działa tak samo, tylko bez reklam i z pełniejszą licencją użytkowania.
W tym pytaniu kluczowe jest rozpoznanie modelu dystrybucji, a nie tylko tego, czy program jest darmowy albo płatny. Oprogramowanie wymagające zgody na emisję reklam, albo pozwalające wykupić pełną wersję bez reklam, to adware. Częsty błąd polega na wrzucaniu wszystkich darmowych programów do jednego worka, a to niestety trochę miesza pojęcia. Freeware oznacza program udostępniany bez opłaty, ale nie musi on wyświetlać reklam. Może być całkiem darmowy, zamknięty źródłowo i bez prawa modyfikacji, ale sam fakt braku ceny nie robi z niego adware. GNU GPL to zupełnie inna historia: jest to licencja wolnego oprogramowania, związana z dostępem do kodu źródłowego, możliwością modyfikacji i dalszego rozpowszechniania na tych samych zasadach. GPL nie polega na reklamach ani na kupowaniu wersji bez reklam. Trial natomiast oznacza wersję próbną, zwykle ograniczoną czasowo albo funkcjonalnie, na przykład działającą przez 30 dni. Reklamy mogą się w niej pojawić, ale nie są cechą definicyjną triala. Z mojego doświadczenia najlepiej rozróżniać te pojęcia po głównym ograniczeniu: GPL dotyczy praw do kodu i wolności użytkownika, freeware ceny, trial czasu lub funkcji, a adware właśnie reklam jako sposobu finansowania programu. W praktyce administracyjnej i serwisowej ma to znaczenie, bo adware trzeba oceniać także pod kątem prywatności, zgód użytkownika i potencjalnie niechcianego oprogramowania.