Shareware to rodzaj licencji polegającej na
A. korzystaniu z programu przez określony czas, po którym program przestaje działać.
B. bezpłatnym rozprowadzaniu aplikacji bez ujawniania kodu źródłowego.
C. bezpłatnym rozpowszechnianiu programu na czas testów przed zakupem.
D. używaniu programu bezpłatnie, bez żadnych ograniczeń.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz EE.08-X-19.01).
Shareware to model udostępniania oprogramowania, w którym użytkownik może bezpłatnie pobrać i przetestować program przed podjęciem decyzji o zakupie pełnej wersji albo licencji. Właśnie dlatego odpowiedź o bezpłatnym rozpowszechnianiu programu na czas testów przed zakupem jest trafna. Chodzi tu nie tyle o całkowicie darmowe używanie, tylko o okres próbny lub wersję testową, która ma zachęcić do legalnego zakupu. W praktyce może to wyglądać różnie: program działa przez 30 dni, ma ograniczoną liczbę uruchomień, blokuje eksport plików, dodaje znak wodny albo nie udostępnia części funkcji do czasu rejestracji. Moim zdaniem to dość uczciwy model, bo użytkownik może sprawdzić, czy aplikacja rzeczywiście spełnia jego potrzeby, zanim wyda pieniądze. W branży dobrą praktyką jest czytanie umowy licencyjnej EULA, sprawdzanie warunków użycia komercyjnego oraz pilnowanie legalności instalacji, szczególnie w firmach i szkołach. Shareware nie oznacza automatycznie otwartego kodu źródłowego ani pełnej swobody kopiowania bez ograniczeń. Program nadal jest zwykle chroniony prawem autorskim, a producent określa zasady testowania, rejestracji i dalszego użytkowania.
Shareware bywa mylone z kilkoma innymi modelami licencjonowania, dlatego łatwo wpaść w pułapkę. Samo ograniczenie czasowe, po którym program przestaje działać, może występować w shareware, ale nie jest pełną definicją tego pojęcia. Część aplikacji shareware po zakończeniu okresu próbnego nie wyłącza się całkowicie, tylko ogranicza funkcje, pokazuje komunikaty rejestracyjne albo pozwala dalej pracować w mocno okrojonej wersji. Z mojego doświadczenia właśnie takie uproszczenie najczęściej prowadzi do złej odpowiedzi: ktoś kojarzy trial, więc automatycznie zakłada, że to cała istota licencji. Używanie programu bezpłatnie i bez żadnych ograniczeń to raczej freeware, choć nawet tam licencja może zabraniać np. zastosowań komercyjnych albo modyfikowania plików programu. Trzeba więc uważać, bo darmowy nie zawsze znaczy wolny w sensie prawnym. Bezpłatne rozprowadzanie aplikacji bez ujawniania kodu źródłowego również nie opisuje dokładnie shareware. Taki opis pasuje ogólnie do wielu programów własnościowych, freeware albo zamkniętych aplikacji dystrybuowanych za darmo. Kod źródłowy to osobny temat, związany bardziej z licencjami open source i closed source niż z samym mechanizmem testowania przed zakupem. W praktyce technik informatyk powinien rozróżniać te modele, bo ma to znaczenie przy audycie legalności oprogramowania, instalacji aplikacji w pracowni, przygotowaniu stanowisk roboczych i dokumentowaniu licencji. Najbezpieczniej zawsze sprawdzić warunki licencji producenta, czas testów, ograniczenia funkcjonalne oraz to, czy po okresie próbnym trzeba kupić licencję, odinstalować program, czy można używać wersji ograniczonej.