Które z poleceń systemu Linux nie umożliwia przeprowadzenia diagnostyki sprzętu komputerowego?
A. fsck
B. ls
C. top
D. lspci
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz E.12-SG-20.06).
Odpowiedź ls jest właściwa, bo to polecenie służy głównie do wyświetlania zawartości katalogów, czyli listy plików i podkatalogów. Samo z siebie nie wykonuje diagnostyki sprzętu, nie pokazuje informacji o magistralach, kontrolerach, stanie dysku, obciążeniu CPU ani wykrytych urządzeniach. W praktyce użyjesz ls np. do sprawdzenia, czy w katalogu są pliki konfiguracyjne albo logi, ale nie do oceny kondycji komputera. Dla porównania lspci pokazuje urządzenia podłączone do magistrali PCI/PCIe, więc przydaje się przy sprawdzaniu kart sieciowych, kontrolerów SATA, GPU czy kontrolerów USB. top pomaga obserwować obciążenie procesora, pamięci RAM i procesy, co bywa bardzo przydatne przy diagnozie wydajności. fsck sprawdza spójność systemu plików i może wskazywać problemy z nośnikiem danych pośrednio, choć do SMART lepsze będzie smartctl. Z mojego doświadczenia dobra praktyka jest taka: najpierw ustalamy, czy problem dotyczy plików, systemu, wydajności czy konkretnego urządzenia, a potem dobieramy narzędzie. ls jest świetne do pracy z plikami, ale nie jest narzędziem diagnostyki sprzętu komputerowego.
W tym pytaniu łatwo pomylić zwykłe polecenia administracyjne z narzędziami diagnostycznymi. Sam fakt, że komenda działa w terminalu Linuksa, nie oznacza jeszcze, że bada sprzęt albo stan komputera. Polecenie fsck służy do sprawdzania i naprawy spójności systemów plików. Formalnie diagnozuje bardziej strukturę danych na partycji niż elektronikę dysku, ale w praktyce częste błędy systemu plików, uszkodzone bloki czy problemy po awarii zasilania mogą naprowadzić administratora na kłopoty z nośnikiem. Dlatego bywa używane w procedurach diagnostycznych, zwłaszcza przy problemach z uruchamianiem systemu lub montowaniem partycji. top również nie pokazuje modelu płyty głównej ani numeru seryjnego pamięci RAM, ale jest bardzo użyteczne przy analizie objawów: wysokie użycie CPU, brak pamięci, swapowanie, zawieszone procesy. W serwisie często od tego zaczyna się rozpoznanie, bo objawy wydajnościowe mogą sugerować przegrzewanie, zbyt mało RAM albo wadliwie działającą usługę. lspci to już typowe narzędzie do identyfikacji sprzętu, szczególnie urządzeń PCI i PCI Express. Dzięki niemu można sprawdzić, czy system widzi kartę sieciową, kontroler dyskowy albo kartę graficzną. Błąd myślowy polega zwykle na tym, że ktoś kojarzy ls z „listowaniem” różnych rzeczy w Linuksie i uznaje, że skoro są polecenia typu lsusb czy lspci, to samo ls też musi mieć znaczenie diagnostyczne. A jednak ls listuje pliki w katalogu. Moim zdaniem to dobra pułapka egzaminacyjna, bo sprawdza, czy rozróżniasz zarządzanie plikami od realnej diagnostyki systemu i sprzętu.