Na rysunku przedstawiono
A. nóż terminujący.
B. zaciskacz konektorów.
C. ściągacz izolacji.
D. lokalizator przewodów.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2022 (arkusz EE.08-SG-22.01).
Na ilustracji widać lokalizator przewodów, czyli zestaw do wyszukiwania i identyfikowania żył lub całych kabli w wiązkach, szafach teletechnicznych i instalacjach sieciowych. Typowo składa się on z nadajnika tonu, który podłącza się do badanego przewodu, oraz sondy odbiorczej, którą przesuwa się wzdłuż kabli i nasłuchuje sygnału. W praktyce taki przyrząd bardzo przydaje się przy okablowaniu strukturalnym Ethernet, instalacjach telefonicznych, alarmowych czy domofonowych, zwłaszcza gdy przewody nie są opisane albo ktoś zrobił dokumentację „na później” i później jej brak. Moim zdaniem to jedno z tych narzędzi, które oszczędza mnóstwo czasu w serwisie, bo zamiast zgadywać, można szybko namierzyć konkretną linię. Dobra praktyka branżowa mówi, żeby przewody w szafie rack i na patch panelach opisywać zgodnie z dokumentacją instalacji, np. według zasad okablowania strukturalnego z rodziny norm ISO/IEC 11801 oraz TIA/EIA-568. Lokalizator nie zastępuje certyfikatora ani testera parametrów transmisyjnych, ale świetnie wspiera diagnostykę: pozwala ustalić, gdzie biegnie przewód, który port odpowiada danemu gniazdu i czy kabel nie został pomylony podczas montażu. Przy pracy trzeba uważać, aby nie podłączać prostego lokalizatora do obwodów z niebezpiecznym napięciem, jeśli producent tego nie dopuszcza.
Na rysunku nie przedstawiono narzędzia do mechanicznego zaciskania, cięcia ani zdejmowania izolacji, tylko przyrząd diagnostyczny do odnajdywania przewodów. Łatwo się pomylić, bo wiele narzędzi instalatorskich do sieci komputerowych ma podobne, plastikowe obudowy i występuje w zestawach serwisowych, ale ich funkcja jest zupełnie inna. Zaciskacz konektorów, często nazywany zaciskarką, ma szczęki robocze i służy do osadzania wtyków RJ-45, RJ-11 albo konektorów elektrycznych na przewodzie. Na zdjęciu nie ma charakterystycznych matryc zaciskających ani dźwigni, więc taki wniosek byłby raczej oparty na skojarzeniu z okablowaniem, a nie na analizie budowy narzędzia. Nóż terminujący, czyli narzędzie typu punch down, służy do wciskania żył w złącza IDC, np. w patch panelach i gniazdach keystone. Ma wąskie ostrze lub końcówkę dociskową, czasem z mechanizmem uderzeniowym, a nie sondę z głośniczkiem i nadajnik tonu. Ściągacz izolacji również wygląda inaczej, bo jego głównym elementem są ostrza lub szczęki do kontrolowanego nacinania powłoki przewodu. Tutaj widzimy nadajnik z przewodami pomiarowymi oraz sondę odbiorczą, co jest typowe dla lokalizatora kabli. W diagnostyce sieci taki sprzęt pomaga odnaleźć konkretny kabel w szafie rack, sprawdzić przebieg trasy albo dopasować gniazdo abonenckie do portu na patch panelu. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd polega na tym, że uczniowie rozpoznają kategorię ogólną: narzędzie do kabli, ale nie zwracają uwagi na zasadę działania. A właśnie zasada działania jest tu kluczowa: lokalizator wysyła sygnał akustyczny lub tonowy do przewodu, a sonda go wykrywa bez konieczności rozcinania instalacji.