Odmianą pamięci tylko do odczytu, którą można wykasować za pomocą światła ultrafioletowego, jest pamięć
A. PROM
B. EEPROM
C. EPROM
D. ROM
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz E.12-X-17.06).
EPROM to odmiana pamięci tylko do odczytu, którą można skasować światłem ultrafioletowym, więc ta odpowiedź jest właściwa. Skrót EPROM oznacza Erasable Programmable Read-Only Memory, czyli kasowalną programowalną pamięć ROM. Charakterystyczną cechą takich układów jest małe okienko kwarcowe w obudowie. Przez to okienko na strukturę krzemową pada promieniowanie UV, zwykle o długości fali około 253,7 nm, które rozładowuje bramki pływające tranzystorów i przywraca komórki pamięci do stanu skasowanego. W praktyce nie robi się tego zwykłą lampką biurkową, tylko specjalną kasowarką UV. Potem układ programuje się programatorem pamięci. Dawniej EPROM spotykało się w BIOS-ach, sterownikach przemysłowych, urządzeniach pomiarowych i automatyce. Moim zdaniem to dobry przykład technologii, która pomaga zrozumieć rozwój pamięci nieulotnych: od prostych ROM-ów, przez PROM i EPROM, aż do EEPROM oraz Flash. W pracy serwisowej warto pamiętać też o dobrych praktykach: ochrona przed ESD, zgodne napięcia programowania, kontrola oznaczeń układu i niewystawianie okienka EPROM na przypadkowe silne światło UV.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne rodzaje pamięci ROM, bo wszystkie mają wspólną cechę: przechowują dane nieulotnie, czyli zawartość nie znika po odłączeniu zasilania. Różnica jest jednak w sposobie zapisu i kasowania. Zwykła pamięć ROM jest zaprogramowana na etapie produkcji, najczęściej maskowo, więc użytkownik końcowy nie kasuje jej ani nie zapisuje ponownie w typowych warunkach. Dlatego samo hasło ROM jest zbyt ogólne i nie opisuje pamięci kasowanej promieniowaniem ultrafioletowym. PROM też bywa mylący, bo jest programowalna, ale zwykle tylko jeden raz. W klasycznej PROM programowanie polega na trwałej zmianie połączeń, na przykład przez przepalenie bezpieczników lub zmianę struktury komórki, więc nie ma tam normalnego kasowania UV. EEPROM z kolei jest kasowalna i programowalna, ale elektrycznie, bez używania lampy ultrafioletowej. To właśnie litera E na początku oznacza electrically, czyli elektrycznie, a nie ultraviolet. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś widzi słowo erasable i od razu wybiera EEPROM, bo brzmi nowocześniej. W tym konkretnym pytaniu kluczowe jest jednak sformułowanie za pomocą światła ultrafioletowego. Tę właściwość ma EPROM, rozpoznawalna często po okienku kwarcowym w obudowie. Z mojego doświadczenia, jak zapamiętasz: EPROM kasuje się UV, EEPROM kasuje się prądem, to takie pytania robią się dużo prostsze.