W sieciowym systemie operacyjnym Linux do tworzenia sieci VLAN służy polecenie
A. ip link
B. ip neighbour
C. ip address
D. ip route
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2022 (arkusz EE.08-SG-22.01).
Polecenie ip link jest właściwe, bo VLAN w Linuksie tworzy się jako wirtualny interfejs warstwy łącza danych, czyli coś, co jest podpięte do istniejącej karty sieciowej. Najczęściej używa się składni w stylu: ip link add link eth0 name eth0.10 type vlan id 10. Taki zapis oznacza: na fizycznym interfejsie eth0 utwórz interfejs VLAN o identyfikatorze 10, nazwany eth0.10. Potem zwykle trzeba go jeszcze włączyć poleceniem ip link set eth0.10 up oraz dopiero później nadać adres IP, np. przez ip address add 192.168.10.2/24 dev eth0.10. To jest ważne rozróżnienie: ip link tworzy i konfiguruje interfejs, a ip address tylko przypisuje adresację. VLAN-y działają zgodnie ze standardem IEEE 802.1Q, gdzie ramki Ethernet są oznaczane tagiem VLAN ID. W praktyce spotkasz to przy separacji sieci, np. osobno VLAN dla administracji, osobno dla gości, osobno dla VoIP. Moim zdaniem dobrze zapamiętać prostą zasadę: jeśli tworzysz, włączasz, wyłączasz albo zmieniasz właściwości interfejsu, myślisz o ip link. W środowisku produkcyjnym warto też pamiętać, że ręczne polecenie może nie przetrwać restartu, więc konfigurację zapisuje się np. w NetworkManagerze, systemd-networkd, Netplanie albo plikach konfiguracyjnych dystrybucji.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka podpoleceń z pakietu iproute2, bo wszystkie zaczynają się od ip i wszystkie dotyczą sieci. Różnica jest jednak konkretna. VLAN nie jest trasą, adresem ani wpisem sąsiedztwa, tylko dodatkowym interfejsem logicznym utworzonym na bazie istniejącego interfejsu fizycznego. Dlatego do jego utworzenia używa się ip link, a nie poleceń obsługujących inne elementy stosu sieciowego. ip address służy do przypisywania i usuwania adresów IP na interfejsach, na przykład adresu 192.168.10.5/24 na eth0.10. Samo ip address nie stworzy jednak interfejsu VLAN, bo ono zakłada, że urządzenie sieciowe już istnieje. ip route dotyczy tablic routingu, czyli decyzji, którędy mają iść pakiety do konkretnych sieci, przez jaką bramę i z jaką metryką. Trasa może korzystać z interfejsu VLAN, ale go nie buduje. ip neighbour zarządza tablicą sąsiadów, czyli głównie mechanizmami ARP dla IPv4 i Neighbor Discovery dla IPv6. To przydaje się przy diagnozowaniu, czy host zna adres MAC bramy albo innego urządzenia w tej samej sieci, ale nie ma związku z tworzeniem VLAN-u. Typowy błąd myślowy polega na tym, że skoro VLAN dostanie potem adres IP i będzie używany do routingu, to wybiera się polecenie od adresów albo tras. W Linuksie trzeba patrzeć warstwowo: najpierw warstwa łącza i interfejs przez ip link, potem adresacja przez ip address, a dopiero na końcu ewentualne trasy przez ip route. Z mojego doświadczenia taka kolejność bardzo pomaga przy konfiguracji i diagnostyce, szczególnie gdy coś nie działa po stronie przełącznika trunk lub tagowania 802.1Q.