Do sprawdzenia wartości napięcia w zasilaczu służy
A. impulsator.
B. amperomierz.
C. pirometr.
D. multimetr.
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2016 (arkusz E.12-X-16.08).
Do sprawdzenia wartości napięcia w zasilaczu używa się multimetru, bo jest to uniwersalny przyrząd pomiarowy pozwalający mierzyć między innymi napięcie stałe, napięcie przemienne, rezystancję, ciągłość obwodu, a często też natężenie prądu. W przypadku zasilacza komputerowego interesuje nas głównie napięcie stałe DC na liniach zasilających, np. 3,3 V, 5 V i 12 V w zasilaczu ATX. W praktyce ustawia się multimetr na pomiar napięcia stałego, czarną sondę podłącza do gniazda COM i masy, a czerwoną do gniazda pomiaru napięcia i badanego przewodu. Moim zdaniem to jedno z podstawowych narzędzi każdego serwisanta, bo szybko pokazuje, czy zasilacz daje poprawne wartości, czy napięcia są zaniżone, zawyżone albo niestabilne. Dobra praktyka jest taka, żeby pomiary wykonywać ostrożnie, najlepiej pod obciążeniem, bo zasilacz bez obciążenia może zachowywać się trochę inaczej niż podczas normalnej pracy komputera. W standardzie ATX dopuszczalne są określone tolerancje napięć, na przykład dla głównych linii zwykle około ±5%, więc sam fakt, że jest 12,10 V zamiast dokładnie 12,00 V nie musi oznaczać awarii. Ważne jest też, żeby nie robić zwarć sondami pomiarowymi, bo można uszkodzić zasilacz, płytę główną albo przewody. Multimetr daje więc konkretną, liczbową informację o stanie zasilania, a nie tylko ogólne przypuszczenie, że „komputer się włącza, więc chyba jest dobrze”.
W tym pytaniu chodzi o pomiar napięcia, czyli różnicy potencjałów elektrycznych wyrażanej w woltach. Do takiego zadania standardowo wybiera się multimetr ustawiony na odpowiedni zakres pomiaru napięcia, najczęściej DC przy zasilaczach komputerowych. Łatwo się tu pomylić, bo kilka przyrządów elektrycznych kojarzy się ogólnie z diagnostyką, ale każdy z nich ma inne zastosowanie. Amperomierz służy do pomiaru natężenia prądu, czyli wartości wyrażanej w amperach. Co ważne, amperomierz zwykle włącza się szeregowo w obwód, a nie przykłada równolegle do punktów pomiarowych jak przy pomiarze napięcia. Z mojego doświadczenia wynika, że to częsty błąd początkujących: skoro urządzenie coś mierzy w elektryce, to wydaje się, że nada się do wszystkiego. Niestety nie, a zły sposób podłączenia może skończyć się zwarciem albo uszkodzeniem bezpiecznika w mierniku. Impulsator nie jest typowym narzędziem do kontroli napięcia zasilacza. Kojarzy się raczej z generowaniem impulsów, sygnałów sterujących lub testowych, na przykład w automatyce albo elektronice cyfrowej. Może być elementem układu testowego, ale nie zastępuje miernika napięcia. Pirometr z kolei mierzy temperaturę bezdotykowo, najczęściej za pomocą promieniowania podczerwonego. Przy diagnostyce komputera może się przydać do sprawdzenia temperatury radiatora, zasilacza czy elementów na płycie, ale nie pokaże wartości 5 V czy 12 V na przewodach. Dobra praktyka serwisowa polega na dobraniu narzędzia do wielkości fizycznej, którą chcemy sprawdzić: napięcie mierzymy woltomierzem lub multimetrem, prąd amperomierzem, temperaturę pirometrem, a sygnały impulsowe analizujemy specjalistycznymi generatorami albo oscyloskopem. Dlatego przy zasilaczu komputerowym, gdy pytanie dotyczy wartości napięcia, właściwym wyborem jest multimetr.