W systemie Linux plik ma ustawione uprawnienia na 765. Grupa przypisana do tego pliku może go
A. odczytać i wykonać
B. odczytać, zapisać, wykonać
C. odczytać i zapisać
D. tylko odczytać
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2016 (arkusz E.12-X-16.01).
W zapisie uprawnień Linux 765 każda cyfra ma osobne znaczenie: pierwsza dotyczy właściciela pliku, druga grupy, a trzecia pozostałych użytkowników. Tutaj grupa ma cyfrę 6, czyli 4 + 2. W praktyce 4 oznacza prawo odczytu r, 2 oznacza prawo zapisu w, a 1 oznacza prawo wykonania x. Skoro 6 = 4 + 2, grupa może plik odczytać i zapisać, ale nie może go wykonać. W widoku symbolicznym byłoby to mniej więcej: rwxrw-r-x, czyli właściciel ma rwx, grupa ma rw-, a inni mają r-x. To jest bardzo praktyczna wiedza przy pracy z poleceniem chmod, np. chmod 765 plik.sh. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: 7 to pełne prawa, 6 to odczyt i zapis, 5 to odczyt i wykonanie. W administracji Linuxem takie ustawienia stosuje się np. wtedy, gdy członkowie grupy mają edytować plik konfiguracyjny albo dokument, ale nie powinni uruchamiać go jako programu. To dobra praktyka bezpieczeństwa: dawać tylko te uprawnienia, które są naprawdę potrzebne, zgodnie z zasadą najmniejszych uprawnień.
W tym pytaniu łatwo się pomylić, bo zapis 765 wygląda jak jedna liczba, ale w uprawnieniach Linuksa każda cyfra jest interpretowana osobno. Nie liczymy więc całego 765 jako wartości dziesiętnej, tylko patrzymy na pozycje: właściciel, grupa, inni. Dla grupy ważna jest środkowa cyfra, czyli 6. W systemach Linux i Unix uprawnienia składają się z wartości: odczyt r = 4, zapis w = 2, wykonanie x = 1. Jeśli dana cyfra zawiera daną wartość w sumie, to dane prawo jest ustawione. Cyfra 6 powstaje z 4 + 2, więc oznacza odczyt i zapis. Nie zawiera wartości 1, dlatego nie daje prawa wykonania. Odpowiedź z odczytem, zapisem i wykonaniem pasowałaby do cyfry 7, ale ta cyfra w 765 dotyczy właściciela pliku, nie grupy. Odczyt i wykonanie to wartość 5, czyli prawa przypisane tutaj użytkownikom spoza właściciela i grupy. Sam odczyt to wartość 4, więc też nie opisuje grupy w tym przykładzie. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd polega na tym, że ktoś patrzy na ostatnią cyfrę albo automatycznie kojarzy 7 z pełnymi prawami dla wszystkich. W administracji plikami trzeba zawsze czytać zapis oktalny od lewej do prawej i przypisywać go do właściwej klasy użytkowników. To ważne nie tylko na egzaminie, ale też przy realnej konfiguracji serwerów, skryptów i katalogów współdzielonych.