Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach nakazuje
A. neutralizację odpadów w dowolny sposób w jak najkrótszym czasie.
B. składowanie odpadów maksymalnie przez 1 rok.
C. spalenie odpadów w jak najwyższej temperaturze.
D. poddanie odpadów w pierwszej kolejności odzyskowi.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz E.12-X-14.01).
Ustawa o odpadach opiera się na tzw. hierarchii sposobów postępowania z odpadami. W praktyce oznacza to, że odpadu nie traktuje się od razu jak czegoś do spalenia albo zakopania na składowisku. Najpierw trzeba sprawdzić, czy można go przygotować do ponownego użycia, poddać recyklingowi albo innemu odzyskowi. Dlatego odpowiedź o poddaniu odpadów w pierwszej kolejności odzyskowi jest właściwa. Odzysk to na przykład odzyskanie metali z uszkodzonych podzespołów komputerowych, recykling tworzyw z obudów, przekazanie zużytych baterii do wyspecjalizowanej instalacji albo ponowne wykorzystanie sprawnych elementów, np. pamięci RAM czy zasilacza. Moim zdaniem to ważne szczególnie w informatyce, bo elektroodpady zawierają zarówno cenne surowce, jak i substancje niebezpieczne. Dobre praktyki branżowe mówią, żeby prowadzić ewidencję odpadów, przekazywać je uprawnionym firmom, nie mieszać różnych frakcji i nie wyrzucać elektroniki do zwykłego kosza. Dopiero gdy odzysk nie jest możliwy lub uzasadniony technicznie, stosuje się unieszkodliwianie, np. specjalistyczne przetwarzanie albo składowanie zgodne z przepisami.
W tym pytaniu łatwo pomylić szybkie pozbycie się odpadu z prawidłowym postępowaniem prawnym i technicznym. Ustawa o odpadach nie pozwala na neutralizowanie odpadów w dowolny sposób, nawet jeśli ktoś uważa, że będzie to najszybsze. Odpady, zwłaszcza elektroodpady, baterie, tonery czy uszkodzone elementy elektroniczne, mogą zawierać metale ciężkie, elektrolity, tworzywa z dodatkami chemicznymi i inne substancje szkodliwe. Ich przetwarzanie wymaga odpowiednich instalacji, zezwoleń, ewidencji i procedur BHP. Tak na chłopski rozum: szybko nie znaczy legalnie ani bezpiecznie.
Nie można też przyjąć, że podstawową zasadą jest składowanie przez maksymalnie 1 rok. Przepisy rozróżniają magazynowanie odpadów, ich przetwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie i składowanie. Limity czasu mogą zależeć od celu magazynowania, ale nie jest to główna zasada ustawy. Składowanie jest raczej końcowym etapem, a nie domyślnym sposobem postępowania. Typowy błąd polega tu na zapamiętaniu jednej liczby z przepisów i uznaniu jej za ogólną regułę dla wszystkich odpadów.
Spalanie w jak najwyższej temperaturze też nie jest odpowiedzią zgodną z ideą ustawy. Termiczne przekształcanie odpadów jest procesem ściśle kontrolowanym, z wymaganiami dotyczącymi emisji, filtracji spalin i rodzaju odpadów. Nie chodzi o samą temperaturę, tylko o legalną instalację i minimalizowanie wpływu na środowisko. Z mojego doświadczenia w nauce tematów technicznych najlepiej zapamiętać kolejność: najpierw zapobiegać powstawaniu odpadów, potem odzyskiwać i recyklingować, a dopiero na końcu unieszkodliwiać.
Nie można też przyjąć, że podstawową zasadą jest składowanie przez maksymalnie 1 rok. Przepisy rozróżniają magazynowanie odpadów, ich przetwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie i składowanie. Limity czasu mogą zależeć od celu magazynowania, ale nie jest to główna zasada ustawy. Składowanie jest raczej końcowym etapem, a nie domyślnym sposobem postępowania. Typowy błąd polega tu na zapamiętaniu jednej liczby z przepisów i uznaniu jej za ogólną regułę dla wszystkich odpadów.
Spalanie w jak najwyższej temperaturze też nie jest odpowiedzią zgodną z ideą ustawy. Termiczne przekształcanie odpadów jest procesem ściśle kontrolowanym, z wymaganiami dotyczącymi emisji, filtracji spalin i rodzaju odpadów. Nie chodzi o samą temperaturę, tylko o legalną instalację i minimalizowanie wpływu na środowisko. Z mojego doświadczenia w nauce tematów technicznych najlepiej zapamiętać kolejność: najpierw zapobiegać powstawaniu odpadów, potem odzyskiwać i recyklingować, a dopiero na końcu unieszkodliwiać.