Przyczyną uszkodzenia mechanicznego dysku twardego w komputerze stacjonarnym może być
A. przechodzenie po skończonej pracy w stan uśpienia systemu zamiast zamknięcia.
B. brak wykonywania defragmentacji dysku.
C. dopuszczenie do przegrzania dysku.
D. brak wykonywania operacji czyszczenia dysku.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2021 (arkusz E.12-SG-21.06).
Dopuszczenie do przegrzania dysku twardego jest realną przyczyną uszkodzenia mechanicznego, szczególnie w klasycznym HDD, gdzie pracują ruchome elementy: talerze, głowice, silnik wrzeciona i łożyska. Zbyt wysoka temperatura może powodować rozszerzalność materiałów, pogorszenie pracy łożysk, szybsze starzenie smarów oraz niestabilną pracę elektroniki sterującej. W praktyce objawia się to np. wzrostem liczby błędów odczytu, stukaniem głowic, spadkiem wydajności albo pojawieniem się ostrzeżeń S.M.A.R.T. dotyczących temperatury i realokowanych sektorów. Moim zdaniem to jedna z tych usterek, które łatwo zlekceważyć, bo komputer „jeszcze działa”, ale dysk już dostaje po głowie. Dobra praktyka serwisowa to zapewnienie poprawnego przepływu powietrza w obudowie, czyszczenie wentylatorów z kurzu, niedopychanie przewodów przy koszyku dysków oraz kontrolowanie temperatur programami diagnostycznymi. Dla wielu HDD temperatury stale powyżej około 50–55 °C są już niepokojące. W komputerze stacjonarnym warto też sprawdzić, czy dysk nie jest zamontowany tuż obok mocno grzejącego się elementu i czy obudowa ma sensowną wentylację.
W tym pytaniu łatwo pomylić czynności programowe z fizycznym stanem dysku. Czyszczenie dysku w systemie, czyli usuwanie plików tymczasowych, kosza, pamięci podręcznych i innych zbędnych danych, wpływa głównie na ilość wolnego miejsca oraz porządek w systemie plików. Nie powoduje jednak mechanicznego uszkodzenia talerzy, głowic ani silnika dysku. Brak takiego czyszczenia może co najwyżej doprowadzić do braku miejsca na partycji, spowolnienia pracy systemu albo problemów z aktualizacjami, ale nie jest to przyczyna mechanicznej awarii HDD. Podobnie defragmentacja dotyczy sposobu rozmieszczenia fragmentów plików na nośniku magnetycznym. W klasycznych dyskach twardych może poprawić czas dostępu do danych, bo głowica wykonuje mniej ruchów, ale samo niewykonywanie defragmentacji nie niszczy mechaniki dysku. To częsty błąd myślowy: skoro komputer działa wolniej, to od razu zakładamy uszkodzenie sprzętu, a często problem jest logiczny albo organizacyjny. Stan uśpienia po pracy również nie jest typową przyczyną mechanicznej awarii. W nowoczesnych komputerach dysk zwykle parkuje głowice, ogranicza obroty lub przechodzi w tryb oszczędzania energii zgodnie z ustawieniami zasilania systemu. Oczywiście nagłe odłączanie zasilania, wstrząsy podczas pracy czy przegrzewanie są groźne, ale samo uśpienie systemu nie powinno uszkadzać dysku. Prawdziwe ryzyko mechaniczne pojawia się przy złej wentylacji, kurzu, wysokiej temperaturze, wibracjach i uderzeniach. Z mojego doświadczenia serwisowego temperatury i zasilanie są dużo ważniejsze niż samo „sprzątanie” plików w Windows.