Na komputerze z zainstalowanymi dwoma systemami – Windows i Linux, po wykonaniu reinstalacji systemu Windows nie uruchamia się drugi system. Aby przywrócić możliwość uruchamiania się systemu Linux oraz aby nie stracić danych i ustawień w nim zapisanych, należy
A. ponownie zainstalować bootloadera GRUB.
B. wykonać kolejny raz instalację systemu Windows.
C. wykonać reinstalację systemu Linux.
D. przeprowadzić skanowanie dysku programem antywirusowym.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2020 (arkusz EE.08-SG-20.01).
Po reinstalacji Windowsa najczęściej problem nie leży w samym Linuksie, tylko w mechanizmie uruchamiania systemów. Instalator Windows zwykle nadpisuje kod rozruchowy w MBR albo zmienia wpisy rozruchowe w UEFI/EFI, ustawiając własny Windows Boot Manager jako domyślny. Linux nadal jest na partycji, jego pliki, konta użytkowników, konfiguracja i dane najczęściej są nietknięte, ale komputer nie ma już poprawnej ścieżki startu do tego systemu. Dlatego właściwym działaniem jest ponowne zainstalowanie lub naprawienie bootloadera GRUB oraz odświeżenie jego konfiguracji, np. przez wykrycie zainstalowanych systemów i utworzenie menu wyboru. W praktyce robi się to często z Live USB z Linuksem, montuje partycję systemową, ewentualnie partycję EFI, wykonuje chroot i instaluje GRUB ponownie. Z mojego doświadczenia to jest dużo bezpieczniejsze niż reinstalacja Linuksa, bo nie kasujemy środowiska pracy ani ustawień. Dobra praktyka branżowa mówi też, żeby przed naprawą bootloadera sprawdzić układ partycji, tryb startu BIOS/UEFI i mieć kopię ważnych danych, nawet jeśli sama operacja zwykle nie ingeruje w katalog domowy użytkownika.
W takiej sytuacji łatwo pomylić awarię systemu z awarią mechanizmu startowego. Reinstalacja Linuksa byłaby działaniem zbyt radykalnym i moim zdaniem trochę na skróty, ale w złą stronę. Skoro problem pojawił się bezpośrednio po reinstalacji Windowsa, to najbardziej prawdopodobne jest nadpisanie bootloadera albo zmiana kolejności rozruchu w UEFI. Sam Linux prawdopodobnie dalej istnieje na swojej partycji, więc ponowna instalacja mogłaby niepotrzebnie usunąć ustawienia, programy, konfigurację usług, a przy braku ostrożności także dane użytkownika. To nie jest dobra praktyka administracyjna, bo najpierw diagnozuje się warstwę rozruchu, a dopiero potem myśli o reinstalacji systemu.
Skanowanie antywirusowe dysku też nie rozwiązuje właściwego problemu. Owszem, ochrona przed złośliwym oprogramowaniem jest ważna, szczególnie w Windows, ale tutaj objaw jest typowy dla konfliktu bootloaderów w konfiguracji dual boot. Antywirus nie odbuduje wpisów GRUB, nie naprawi konfiguracji EFI i nie przywróci menu wyboru systemu. To byłby przykład myślenia: komputer nie działa, więc skanuję wirusy. Czasem ma to sens, ale nie przy problemie powstałym po instalatorze Windows.
Ponowna instalacja Windowsa najczęściej tylko utrwali problem, bo instalator Windows ponownie skonfiguruje własny menedżer rozruchu jako główny. Może też zwiększyć ryzyko pomyłki przy partycjonowaniu. Poprawne podejście to naprawić GRUB, sprawdzić wpisy UEFI/BIOS, kolejność bootowania oraz konfigurację wykrywania systemów, tak żeby oba systemy mogły startować bez utraty danych.
Skanowanie antywirusowe dysku też nie rozwiązuje właściwego problemu. Owszem, ochrona przed złośliwym oprogramowaniem jest ważna, szczególnie w Windows, ale tutaj objaw jest typowy dla konfliktu bootloaderów w konfiguracji dual boot. Antywirus nie odbuduje wpisów GRUB, nie naprawi konfiguracji EFI i nie przywróci menu wyboru systemu. To byłby przykład myślenia: komputer nie działa, więc skanuję wirusy. Czasem ma to sens, ale nie przy problemie powstałym po instalatorze Windows.
Ponowna instalacja Windowsa najczęściej tylko utrwali problem, bo instalator Windows ponownie skonfiguruje własny menedżer rozruchu jako główny. Może też zwiększyć ryzyko pomyłki przy partycjonowaniu. Poprawne podejście to naprawić GRUB, sprawdzić wpisy UEFI/BIOS, kolejność bootowania oraz konfigurację wykrywania systemów, tak żeby oba systemy mogły startować bez utraty danych.