Użytkownik systemu Windows otrzymuje komunikaty o zbyt małej pamięci wirtualnej. Problem ten można rozwiązać przez
A. zwiększenie rozmiaru pliku virtualfile.sys.
B. zamontowanie dodatkowej pamięci cache procesora.
C. zamontowanie dodatkowego dysku.
D. zwiększenie pamięci RAM.
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2013 (arkusz E.12-X-13.10).
W tym pytaniu kluczowe jest rozróżnienie pamięci fizycznej RAM od pamięci wirtualnej używanej przez Windows. System Windows, gdy brakuje mu wolnej pamięci RAM, zaczyna intensywniej korzystać z pliku stronicowania na dysku, czyli pagefile.sys. To pozwala uruchamiać programy mimo ograniczonej ilości RAM, ale jest dużo wolniejsze, bo dysk SSD, a tym bardziej HDD, ma większe opóźnienia niż pamięć operacyjna. Zwiększenie pamięci RAM usuwa główną przyczynę problemu: system ma więcej szybkiej pamięci roboczej i rzadziej musi przerzucać dane do pliku stronicowania. W praktyce, jeśli komputer ma np. 4 GB RAM i uruchamiane są przeglądarka z wieloma kartami, pakiet biurowy, komunikator i antywirus, komunikaty o zbyt małej pamięci mogą pojawiać się całkiem często. Dołożenie RAM do 8 GB lub 16 GB zwykle daje dużą poprawę komfortu pracy. Moim zdaniem to jedna z najbardziej sensownych modernizacji starszego komputera, bo poprawia realną wydajność, a nie tylko maskuje problem. Dobra praktyka serwisowa jest taka, żeby najpierw sprawdzić wykorzystanie pamięci w Menedżerze zadań, wymagania używanych aplikacji oraz możliwości płyty głównej, a dopiero potem dobrać zgodny moduł RAM: typ DDR, taktowanie, pojemność i układ kanałów pamięci.
Komunikat o zbyt małej pamięci wirtualnej w Windows często bywa mylony z problemem dysku, procesora albo jakiegoś pojedynczego pliku systemowego. Warto to sobie poukładać: pamięć wirtualna to mechanizm systemu operacyjnego, który łączy pamięć RAM z obszarem na dysku używanym jako plik stronicowania. W Windows tym plikiem jest pagefile.sys, a nie virtualfile.sys. Dlatego samo zwiększanie rozmiaru pliku o takiej nazwie nie jest poprawną czynnością administracyjną, bo taki standardowy plik stronicowania po prostu tak się nie nazywa. Owszem, w ustawieniach zaawansowanych systemu można regulować rozmiar pliku stronicowania, ale nie jest to to samo, co wskazana w odpowiedziach operacja na virtualfile.sys. Montaż dodatkowego dysku także nie rozwiązuje bezpośrednio problemu z pamięcią wirtualną. Większa przestrzeń na dane może pomóc, gdy dysk systemowy jest prawie pełny i Windows nie ma miejsca na pagefile.sys, ale sam fakt dołożenia dysku nie sprawi automatycznie, że aplikacje będą miały więcej pamięci roboczej. Trzeba by jeszcze poprawnie skonfigurować plik stronicowania, a i tak byłoby to wolniejsze niż RAM. Z kolei pamięć cache procesora nie jest elementem, który normalnie dokłada się jak moduł RAM. Cache L1, L2 i L3 jest zintegrowany z procesorem i służy do bardzo szybkiego przechowywania najczęściej używanych danych przez CPU. Nie naprawia problemów z brakiem pamięci operacyjnej dla systemu i programów. Typowy błąd myślowy polega tu na założeniu, że każda pamięć w komputerze działa tak samo. A tak nie jest. RAM, cache CPU, plik stronicowania i pojemność dysku mają inne zadania, inne prędkości i inne znaczenie w diagnostyce. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw sprawdzić obciążenie RAM w Menedżerze zadań, potem stan dysku i konfigurację pagefile.sys, a przy stałym niedoborze pamięci po prostu rozważyć rozbudowę RAM.