Spadek przedstawionego na rysunku poziomego przewodu kanalizacyjnego wynosi
A. 8%
B. 4%
C. 4‰
D. 8‰
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2015 (arkusz B.09-X-15.01).
Spadek poziomego przewodu kanalizacyjnego wyznacza się jako stosunek różnicy wysokości końców przewodu do jego długości w rzucie poziomym. W praktyce liczymy to tak: i = Δh / L × 100%. Z rysunku wynika wartość 4%, czyli przewód obniża się o 4 cm na każdy 1 m długości. To jest właśnie poprawna interpretacja spadku podanego w procentach. W kanalizacji grawitacyjnej ma to duże znaczenie, bo ścieki nie są przepychane pompą, tylko spływają dzięki nachyleniu rury. Zbyt mały spadek może powodować odkładanie osadów, a zbyt duży czasem sprawia, że woda odpływa szybciej niż części stałe, co też nie jest fajne w eksploatacji. Moim zdaniem warto zawsze pilnować jednostek: 4% to nie to samo co 4‰. W dokumentacji branżowej, np. przy instalacjach kanalizacyjnych zgodnych z zasadami PN-EN 12056 i dobrą praktyką montażową, spadki przewodów poziomych podaje się często właśnie w procentach albo promilach, ale trzeba je umieć przeliczać. 4% odpowiada 40‰, więc wynik 4% pasuje do rysunku i do sposobu obliczenia spadku przewodu.
Przy tym zadaniu najczęściej problem nie wynika z samej kanalizacji, tylko z pomylenia jednostek i skali spadku. Spadek przewodu kanalizacyjnego to nie jest przypadkowa liczba odczytana z rysunku, tylko stosunek różnicy wysokości do długości przewodu. Jeżeli z wymiarów wychodzi 4 cm obniżenia na 1 m długości, to mamy 4%, a nie 4‰. Promil oznacza jedną tysięczną, więc 4‰ daje tylko 4 mm na 1 m. To byłby znacznie mniejszy spadek i dla wielu odcinków kanalizacji wewnętrznej mógłby być za mały, zależnie od średnicy rury i rodzaju przyborów. Podobnie 8‰ to 8 mm na 1 m, czyli nadal nie to samo co 4 cm na 1 m. Z kolei 8% oznaczałoby aż 8 cm spadku na każdy metr, czyli wartość dwa razy większą od tej wynikającej z rysunku. Taki błąd często bierze się z nieuwagi przy odczytywaniu długości albo różnicy wysokości, czasem ktoś liczy na oko i podwaja wynik. W praktyce instalatorskiej to ma znaczenie, bo źle dobrany spadek przewodu kanalizacyjnego może powodować hałas, zatory, wysysanie zamknięć wodnych albo odkładanie osadów. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw sprowadzić wszystko do tych samych jednostek, np. centymetry i metry zamienić sensownie, a dopiero potem obliczać procent. Wtedy łatwo zauważyć, że poprawna wartość to 4%, czyli 40‰, a nie 4‰ ani 8‰.