Na którym rysunku przedstawiono przyrząd służący do określania głębokości położenia zwierciadła wody gruntowej?
Na rysunku 1
Na rysunku 3
Na rysunku 2
Na rysunku 4
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2024 (arkusz RL.24-SG-24.01).
Na pierwszym rysunku widoczny jest miernik głębokości wody gruntowej, znany również jako sonda piezometryczna lub sonda do pomiaru zwierciadła wody. To urządzenie jest podstawowym narzędziem wykorzystywanym w hydrogeologii i geotechnice, gdy trzeba dokładnie określić poziom wód gruntowych w piezometrach lub studzienkach obserwacyjnych. Praktyczne zastosowanie polega na opuszczaniu sondy na lince do momentu, gdy dotknie powierzchni lustra wody – wtedy często sygnalizuje to charakterystyczny dźwięk lub zapala się lampka. Pomiar głębokości jest potem odczytywany z podziałki na lince. Bardzo często korzysta się z tych przyrządów podczas monitorowania stanu wód podziemnych na terenach budów czy przy ocenie stanu środowiska wokół składowisk odpadów. Moim zdaniem, to jedno z najważniejszych narzędzi terenowych, bo daje bezpośrednią, szybką i wiarygodną informację – i naprawdę trudno pomylić je z czymś innym, jeśli się choć raz go używało. Warto też pamiętać, że wg wytycznych branżowych (np. normy PN-EN ISO 14686), taki pomiar powinien być wykonywany regularnie, by mieć aktualne dane o zmianach poziomu wód gruntowych. Tego typu sonda jest niezastąpiona w codziennej praktyce każdego hydrogeologa.
Wielu osobom zdarza się pomylić narzędzia używane w geotechnice i hydrogeologii, zwłaszcza jeśli nie mają z nimi codziennego kontaktu. Patrząc na wyżej przedstawione rysunki, łatwo wpaść w pułapkę myślenia, że np. sonda pomiarowa z elektroniką (jak na czwartym zdjęciu) służy do wszystkiego związanego z wodą – a to jednak drogi zestaw do analizy parametrów fizykochemicznych wody, takich jak pH, przewodność czy temperatura, a nie do określania samej głębokości zwierciadła. Z kolei druga ilustracja przedstawia prądociąg, czyli przyrząd do pomiaru prędkości przepływu wody w ciekach, a nie do pomiarów statycznych w piezometrach; tutaj główną rolę gra śmigło i rejestracja obrotów, więc zastosowanie jest zupełnie inne niż przy zwykłym pomiarze poziomu wody gruntowej. Łata pomiarowa z trzeciego obrazu to typowy sprzęt geodezyjny, niezbędny przy niwelacji terenu, ale całkowicie nieprzydatny do określania głębokości lustra wody w studzienkach. Typowym błędem jest też przekonanie, że każde urządzenie z elektroniką czy podziałką sprawdzi się wszędzie – niestety, w praktyce terenowej tylko odpowiednio skonstruowana sonda piezometryczna (jak ta z pierwszego rysunku) pozwala na szybki i rzetelny odczyt głębokości zwierciadła wody. W branży przyjęto, że pomiary takie wykonuje się właśnie specjalnymi sondami z sygnałem dźwiękowym lub świetlnym, a interpretowanie innych urządzeń jako właściwych do tego celu jest nie tyle niepraktyczne, co często prowadzi do poważnych błędów w dokumentacjach hydrogeologicznych.