Na rysunku przedstawiono zwymiarowany przekrój poprzeczny wykopu pod kanał do przerzutu wody. Jaki dodatkowy wymiar należy podać na tym rysunku, aby móc określić ilość gruntu przeznaczoną do odspojenia?
Do prawidłowego obliczenia ilości gruntu przeznaczonego do odspojenia z wykopu absolutnie kluczowa jest znajomość głębokości wykopu. Bez tego wymiaru nie ma szans, żeby określić kubaturę ziemi do usunięcia, bo przecież ilość gruntu to nic innego jak objętość, a do jej wyliczenia potrzebujemy nie tylko długości i szerokości, ale właśnie tej trzeciej wartości – głębokości. Tak się przyjęło w branży, że wszelkie przedmiary robót ziemnych wykonuje się na podstawie dokładnych przekrojów poprzecznych wykopu z zaznaczoną głębokością. Moim zdaniem to jest jedna z tych rzeczy, których nie da się pominąć w żadnym projekcie. Praktyka na budowie pokazuje, że nawet najmniejsze niedoprecyzowania w tym zakresie kończą się błędami w zamówieniach sprzętu i w szacowaniu kosztów. Profesjonalne standardy, np. normy PN-EN czy wytyczne GDDKiA, zawsze nakładają obowiązek podawania głębokości – bez tego inspektor nawet nie przyjmie dokumentacji! Fajne jest to, że znając głębokość, można od razu przeliczać potrzebny czas pracy maszyn, ilość wywrotek czy nawet zabezpieczenia skarp. Naprawdę, to podstawa w praktyce robót ziemnych i nie ma innej drogi.
Wiele osób wybierając inne opcje, kieruje się myśleniem, że szerokość czy rzędne terenu i dna wystarczą do oszacowania ilości gruntu do usunięcia. Jednak to tylko część potrzebnych informacji. Rzędna dna daje nam położenie poziome dna kanału względem pewnego punktu odniesienia, ale nie mówi nic o tym, jak głęboko trzeba kopać w stosunku do aktualnego terenu. Z kolei rzędna terenu informuje jedynie o wysokości istniejącego gruntu przed robotami, a szerokość skarp – choć ważna przy określaniu stabilności i bezpieczeństwa wykopu – sama w sobie nie pozwala wyliczyć objętości. Typowym błędem jest tu przeoczenie, że aby wyliczyć objętość wykopu, potrzebujemy trzech podstawowych wymiarów: długości, szerokości oraz głębokości. Bez tej ostatniej nie wyznaczymy przekroju poprzecznego, ani tym bardziej nie przeliczymy kubatury. W praktyce inżynierskiej często spotykam się z sytuacjami, że inwestorzy czy młodzi projektanci próbują na podstawie samych rzędnych wyliczyć ilość ziemi, ale nie biorą pod uwagę zmienności głębokości na różnych odcinkach kanału. To może prowadzić do sporych rozbieżności w kosztorysach i późniejszych rozliczeniach. Branżowe dobre praktyki i wytyczne jasno wymagają podania głębokości jako parametru obowiązkowego przy przedmiarach ziemnych – tego wymiaru nie da się w żaden sposób zastąpić innymi danymi, nawet jeśli pozornie wydają się one szczegółowe.