W ramach prac związanych z przełożeniem rurociągów drenarskich należy wykonać następujące czynności: 1. odkopać rurociągi, 2. wydobyć rurki z wykopu, 3. oczyścić rurki z namułu i korzeni, 4. wyrównać dno rowka wg wymaganego spadku, 5. ułożyć na dnie rowka oczyszczone oraz nowe rurki, 6. przykryć rurociągi warstwą ziemi urodzajnej, 7. zasypać rowki ziemią. Dla których czynności czas ich wykonania zależy od głębokości ułożenia rurociągu?
Odpowiedź jest prawidłowa, bo rzeczywiście czas wykonania czynności 1 i 7, czyli odkopania rurociągów oraz zasypania rowków ziemią, jest bezpośrednio związany z głębokością ułożenia rurociągu drenarskiego. Im głębiej jest ułożony drenaż, tym więcej ziemi trzeba wykopać podczas odkopywania oraz później zasypać podczas rekultywacji terenu. Praktyka budowlana pokazuje, że głębokość wykopu znacząco wpływa na ilość robót ziemnych, a co za tym idzie, na czas ich trwania. Dla przykładu: przy drenażach układanych płytko (np. 0,6 m), czas odkopywania jest zdecydowanie krótszy niż przy rurach na głębokości 1,5 m – różnica jest bardzo odczuwalna, szczególnie przy pracy ręcznej. Zasypywanie też zajmuje więcej czasu przy głębszych wykopach, bo zwiększa się objętość ziemi do przemieszczania. To są podstawy organizacji robót ziemnych i każda brygada będzie to potwierdzać. W dobrych praktykach i wytycznych branżowych (np. instrukcje IBDiM czy wytyczne GDDKiA) zawsze zaleca się dokładne szacowanie zakresu prac ziemnych na podstawie głębokości i długości wykopów. Czynności 2, 3, 4, 5 czy 6 są zależne raczej od ilości rurociągu, stanu technicznego rur lub jakości ziemi, a nie od głębokości samego rowu – i warto to zapamiętać, bo to dość częsty błąd w praktyce. Takie rozróżnianie pozwala lepiej planować harmonogram i dobierać odpowiedni sprzęt – nikt nie będzie brał koparki wielkogabarytowej do płytkiego drenażu, a odwrotnie – próba ręcznego kopania głębokiego rowu to strata czasu i pieniędzy. Z mojego doświadczenia wynika, że kto dobrze rozumie to powiązanie, lepiej radzi sobie na budowie i efektywniej organizuje prace ekipy.
Wielu osobom wydaje się, że czas wykonywania różnych czynności przy przełożeniu drenażu zależy od głębokości rurociągu, ale w praktyce budowlanej tylko niektóre etapy są od niej naprawdę uzależnione. Częsty błąd wynika z zakładania, że na przykład oczyszczanie rurek z namułu i korzeni czy układanie nowych rur również mogą trwać dłużej przy głębszym wykopie. Tymczasem te prace zależą głównie od ilości i stanu technicznego materiału, a nie od tego, na jakiej głębokości pracujemy. Również przykrywanie rurociągów warstwą ziemi urodzajnej czy wydobywanie rurek z wykopu, choć fizycznie związane z wykopem, mają czas wykonania bardziej powiązany z długością drenażu lub ilością użytej ziemi, a nie samą głębokością. Najczęstszy błąd myślowy polega na utożsamianiu każdej pracy ziemnej z głębokością, podczas gdy w rzeczywistości tylko odkopanie rurociągów (czyli całość robót związanych z usuwaniem gruntu nad rurami) i późniejsze zasypanie rowków (czyli przywrócenie terenu do stanu pierwotnego) mają czas wykonania bezpośrednio proporcjonalny do głębokości. To wynika z prostych zasad organizacji robót ziemnych – im głębiej, tym większa objętość ziemi do przemieszczania, a więc dłuższy czas pracy. Pozostałe czynności, takie jak czyszczenie rur czy wyrównywanie dna, mają charakter bardziej jakościowy niż ilościowy i z mojego doświadczenia nawet przy głębokich drenażach nie odnotowuje się tu większych różnic czasowych. Takie rozróżnienie jest ważne przy kosztorysowaniu, doborze sprzętu oraz planowaniu harmonogramu prac. Warto więc zawsze dokładnie analizować, które etapy są faktycznie uzależnione od parametrów geometrycznych wykopu, a które od innych czynników, bo to realnie przekłada się na efektywność pracy na budowie.