Który rodzaj sił wewnętrznych występuje w zastrzale rusztowania obciążonym w sposób przedstawiony na rysunku?

Przykładowe zadanie CKE z 2023 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik izolacji przemysłowych (BUD.31).
W zastrzale rusztowania obciążonym jak na rysunku występuje siła osiowa. Zastrzał jest połączony przegubowo na obu końcach, a obciążenie działa wzdłuż jego osi, więc pręt jest ściskany albo rozciągany.
Pręt zamocowany przegubowo i obciążony tylko w węzłach przenosi siły wyłącznie wzdłuż swojej osi - przeguby nie przenoszą momentów, a brak obciążenia poprzecznego oznacza brak zginania. Dlatego w kratownicach i stężeniach rusztowań liczy się przede wszystkim siły osiowe w prętach.
Do zapamiętania: siła osiowa działa wzdłuż osi pręta (ściskanie lub rozciąganie), siła tnąca - prostopadle do osi, moment zginający wygina pręt, a moment skręcający obraca przekroje wokół osi. Ściskany, smukły zastrzał może dodatkowo ulec wyboczeniu, dlatego jego długość i przekrój dobiera się z zapasem.
Rozpoznając rodzaj sił wewnętrznych, sprawdź kierunek obciążenia względem osi pręta i sposób jego zamocowania. Siła tnąca powstaje, gdy obciążenie działa poprzecznie do osi pręta. Na rysunku strzałki leżą wzdłuż osi zastrzału, więc nie wywołują ścinania.
Moment zginający pojawia się przy obciążeniu poprzecznym albo przy sztywnym zamocowaniu, które przenosi moment. Zastrzał ma na końcach przeguby, a obciążenie jest osiowe, więc pręt się nie wygina.
Moment skręcający wymaga pary sił obracającej przekroje wokół osi pręta, np. przy przenoszeniu momentu przez wał. W zastrzale rusztowania takie obciążenie nie występuje.
Łatwo wybrać moment zginający, bo ukośny pręt kojarzy się z wyginaniem. Rozstrzyga jednak to, że siła działa wzdłuż osi, a końce są przegubowe.
W praktyce zastrzały rusztowań sprawdza się głównie na ściskanie i wyboczenie.
W zastrzale występuje więc siła osiowa - ściskająca lub rozciągająca.