System organizacji zaopatrzenia materiałowego procesu produkcji oparty na przekazywaniu informacji o potrzebie uruchomienia przepływu materiału zapisanej na tzw. karcie, to
A. kanban.
B. lean manufacturing.
C. outsourcing.
D. partia na partię.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz A.30-X-14.01).
Odpowiedź kanban jest właściwa, bo chodzi tu o system sterowania przepływem materiałów oparty na sygnale zapotrzebowania, najczęściej zapisanym na karcie kanban. W praktyce taka karta informuje poprzednie stanowisko, magazyn podręczny albo dostawcę wewnętrznego, że trzeba uzupełnić określoną ilość detali, komponentów lub półwyrobów. To jest typowy element systemu pull, czyli produkcji „ciągniętej” przez realne zużycie, a nie wypychanej na zapas. Moim zdaniem to jedna z prostszych, ale bardzo skutecznych metod porządkowania produkcji, o ile firma trzyma dyscyplinę i nie traktuje kart tylko jako ozdoby na pojemnikach. Kanban wspiera ograniczanie nadmiernych zapasów, skracanie czasu oczekiwania i lepszą kontrolę przepływu między stanowiskami. Przykład: monter zużywa ostatni pojemnik śrub, karta wraca do magazynu lub na stanowisko poprzedzające i dopiero wtedy uruchamia się uzupełnienie. W dobrych praktykach lean oraz Just in Time karta powinna jasno wskazywać indeks materiału, ilość, miejsce pobrania, miejsce dostawy, numer pojemnika i ewentualnie dostawcę. Dzięki temu proces jest czytelny, łatwiej wykryć braki, a zapasy są bliżej rzeczywistego popytu.
W tym pytaniu kluczowe jest sformułowanie o przekazywaniu informacji zapisanej na karcie, która uruchamia przepływ materiału. To dokładnie opisuje kanban, a nie ogólną metodę planowania partii, przekazywanie zadań na zewnątrz czy całą filozofię szczupłej produkcji. Partia na partię, często kojarzona z zasadą lot-for-lot, oznacza takie planowanie dostaw lub produkcji, gdzie wielkość zamówienia odpowiada konkretnemu zapotrzebowaniu. Jest to metoda ustalania wielkości partii, przydatna np. w MRP, ale sama w sobie nie opiera się na karcie sygnałowej krążącej między stanowiskami. Outsourcing też nie pasuje, bo dotyczy zlecania pewnych procesów firmie zewnętrznej, na przykład transportu, magazynowania albo produkcji komponentów. Można mieć outsourcing i jednocześnie stosować kanban, ale to są dwie różne sprawy. Lean manufacturing jest pojęciem szerszym, obejmuje eliminację marnotrawstwa, standaryzację pracy, ciągłe doskonalenie, 5S, Just in Time i właśnie kanban jako jedno z narzędzi. Typowy błąd polega na tym, że ktoś widzi związek z lean i wybiera nazwę całej koncepcji zamiast konkretnego systemu kart. W logistyce produkcji trzeba rozróżniać narzędzie od filozofii zarządzania. Karta sygnałowa, pojemnik, limit zapasu i uzupełnianie dopiero po zużyciu to praktyczne cechy kanban, a nie samego outsourcingu czy planowania partii.