W magazynie podczas spisu z natury stwierdzono:
− niedobór 120 szt. konfitury truskawkowej po 2,50 zł/szt.,
− nadwyżkę 90 szt. konfitury wiśniowej po 2,60 zł/szt.
Komisja inwentaryzacyjna zdecydowała o kompensacie niedoboru konfitury truskawkowej nadwyżką konfitury wiśniowej. Wartość kompensaty według zasady mniejsza ilość - niższa cena wyniesie
A. 312,00 zł
B. 225,00 zł
C. 300,00 zł
D. 234,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2022 (arkusz AU.22-SG-22.06).
Wartość kompensaty wynosi 225,00 zł, bo przy kompensowaniu niedoboru nadwyżką stosuje się zasadę: mniejsza ilość i niższa cena. Tutaj porównujemy niedobór 120 szt. konfitury truskawkowej oraz nadwyżkę 90 szt. konfitury wiśniowej. Do kompensaty można przyjąć tylko tę ilość, która występuje po obu stronach różnicy, czyli 90 szt., bo nadwyżki jest mniej niż niedoboru. Następnie wybiera się niższą cenę jednostkową: 2,50 zł jest niższe niż 2,60 zł. Obliczenie jest więc proste: 90 szt. × 2,50 zł/szt. = 225,00 zł. W praktyce magazynowej taka kompensata powinna być dobrze udokumentowana w protokole różnic inwentaryzacyjnych i zatwierdzona przez komisję. Moim zdaniem to ważna zasada, bo zabezpiecza firmę przed zawyżeniem wartości rozliczenia. Nie chodzi tu o to, żeby wybrać korzystniejszą kwotę, tylko żeby rozliczyć różnice ostrożnie i zgodnie z dobrą praktyką ewidencji zapasów.
Przy tym zadaniu najczęściej pojawia się błąd polegający na tym, że ktoś mnoży pełny niedobór albo pełną nadwyżkę przez jedną z podanych cen, bez zastosowania zasady kompensaty. A tutaj nie wystarczy policzyć wartości samego braku albo samej nadwyżki. Kompensata różnic inwentaryzacyjnych oznacza, że można wzajemnie rozliczyć niedobór i nadwyżkę, ale tylko w zakresie wspólnej ilości oraz według ostrożnej wyceny. Dlatego nie bierze się 120 sztuk, bo nadwyżki jest tylko 90 sztuk. Nie da się skompensować większej ilości niż ta, która faktycznie występuje po stronie nadwyżki. Tak samo nie należy przyjmować ceny 2,60 zł, mimo że dotyczy ona konfitury wiśniowej, bo zasada mówi o niższej cenie. Wyniki 300,00 zł, 234,00 zł czy 312,00 zł wynikają właśnie z pomieszania tych elementów: raz użyto ilości niedoboru, raz ceny nadwyżki, a czasem obu wartości naraz. W magazynie takie uproszczenie mogłoby zafałszować rozliczenie zapasów i wynik finansowy. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw osobno podkreślić mniejszą ilość, czyli 90 szt., a potem niższą cenę, czyli 2,50 zł. Dopiero wtedy wykonuje się mnożenie: 90 × 2,50 zł = 225,00 zł. To jest podejście zgodne z zasadami ostrożnej wyceny i prawidłowego rozliczania spisu z natury.