W ciągu miesiąca (30 dni) dział jakości musi skontrolować 810 szt. wyrobów gotowych. Ilu pracowników należy zatrudnić na każdej zmianie w dziale kontroli jakości, pracującym na trzy zmiany, aby optymalnie wykorzystać zasoby pracownicze, jeżeli jeden pracownik w ciągu jednej zmiany jest w stanie ocenić 3 wyroby gotowe?
A. 5 pracowników.
B. 7 pracowników.
C. 3 pracowników.
D. 1 pracownika.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2018 (arkusz A.30-X-18.01).
Odpowiedź 3 pracowników na każdej zmianie jest właściwa, bo tu trzeba policzyć wymaganą wydajność w odniesieniu do całego miesiąca, a nie tylko do jednej zmiany. Dział jakości ma skontrolować 810 szt. w 30 dni, czyli dziennie trzeba sprawdzić 810 ÷ 30 = 27 wyrobów gotowych. Praca odbywa się na trzy zmiany, a jeden pracownik podczas jednej zmiany ocenia 3 sztuki. Jeżeli na każdej zmianie zatrudnimy 3 osoby, to jedna zmiana skontroluje 3 pracowników × 3 wyroby = 9 sztuk. W ciągu doby będą trzy zmiany, więc 9 × 3 = 27 sztuk dziennie. W skali miesiąca daje to 27 × 30 = 810 sztuk, czyli dokładnie tyle, ile wymaga plan kontroli. Moim zdaniem to bardzo dobry przykład prostego bilansowania zdolności produkcyjnej albo kontrolnej. W praktyce podobnie liczy się obsadę stanowisk kontroli jakości, kompletacji, pakowania czy przyjęcia towaru. Dobra praktyka branżowa mówi, żeby najpierw ustalić zapotrzebowanie, potem wydajność jednej osoby, a dopiero później liczyć obsadę. Dzięki temu nie zatrudnia się ani za mało ludzi, bo wtedy powstaną zaległości, ani za dużo, bo wtedy płaci się za niewykorzystany czas pracy. W realnym zakładzie warto jeszcze dodać mały bufor na przerwy, absencje i ewentualne reklamacje, ale w tym zadaniu dane są idealne, więc wynik 3 osoby na zmianę jest optymalny.
W tym zadaniu najłatwiej pomylić się wtedy, gdy liczy się tylko jedną zmianę albo tylko jeden dzień, bez powiązania tego z całym miesięcznym planem kontroli. Samo stwierdzenie, że jeden pracownik ocenia 3 wyroby na zmianę, nie wystarcza do dobrania obsady. Trzeba jeszcze uwzględnić, że zakład pracuje na trzy zmiany oraz że plan dotyczy 30 dni. Właśnie takie pominięcie liczby zmian prowadzi do zaniżenia wyniku. Jeden pracownik na zmianie dałby tylko 3 sztuki na zmianę, czyli 9 sztuk na dobę i 270 sztuk w miesiącu. To jest zdecydowanie za mało wobec wymaganych 810 sztuk, więc dział jakości szybko złapałby opóźnienie i kontrola stałaby się wąskim gardłem procesu. Z kolei zawyżone odpowiedzi też nie są dobre, mimo że zapewniłyby wykonanie planu. Przy 5 pracownikach na każdej zmianie miesięczna zdolność kontroli wyniosłaby 5 × 3 × 3 × 30 = 1 350 sztuk. Przy 7 pracownikach byłoby to już 1 890 sztuk. Niby plan zostałby wykonany, ale zasoby pracownicze byłyby wykorzystane słabo, a koszty osobowe niepotrzebnie wysokie. W logistyce i organizacji produkcji nie chodzi tylko o to, żeby mieć zapas ludzi 'na wszelki wypadek', ale żeby dobrać obsadę do realnego obciążenia stanowiska. Z mojego doświadczenia takie zadania uczą bardzo praktycznej rzeczy: zawsze trzeba sprawdzić jednostki czasu. Czy wydajność jest podana na godzinę, zmianę, dzień czy miesiąc. Jeżeli tego się nie dopilnuje, wynik może wyglądać sensownie, ale organizacyjnie będzie całkiem nietrafiony.