Jaki będzie koszt przewozu 18 000 kg ładunku na odległość 200 km, jeżeli jednostkowy koszt tonokilometra wynosi 0,30 zł?
A. 10 800,00 zł
B. 1 080,00 zł
C. 60,00 zł
D. 600,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2018 (arkusz A.30-X-18.01).
Koszt przewozu liczymy tutaj przez tonokilometry, czyli przez iloczyn masy ładunku w tonach i odległości przewozu. Najpierw trzeba zauważyć, że 18 000 kg to 18 ton, bo w transporcie stawka za tonokilometr odnosi się właśnie do tony, a nie do kilograma. Następnie obliczamy pracę przewozową: 18 t × 200 km = 3 600 tkm. Skoro 1 tonokilometr kosztuje 0,30 zł, to całkowity koszt wynosi 3 600 × 0,30 zł = 1 080,00 zł. To jest typowy sposób kalkulacji w transporcie drogowym, kolejowym czy spedycji, gdy porównuje się koszty przewozu różnych ładunków na różnych trasach. Moim zdaniem warto mocno pilnować jednostek, bo właśnie tu najczęściej robi się pomyłki. W praktyce logistycznej taki rachunek pomaga szybko oszacować koszt usługi, przygotować ofertę dla klienta albo sprawdzić, czy przewoźnik podał realną stawkę. Dobra praktyka branżowa mówi, żeby zawsze zapisać masę w tonach, odległość w kilometrach i stawkę w zł/tkm, bo wtedy wynik wychodzi bez kombinowania.
W tym zadaniu najważniejsze jest poprawne rozumienie pojęcia tonokilometra. Tonokilometr to jednostka pracy przewozowej, która oznacza przewiezienie 1 tony ładunku na odległość 1 kilometra. Dlatego nie wystarczy pomnożyć samej odległości przez stawkę albo potraktować masy ładunku tak, jakby była już podana w tonach bez sprawdzenia jednostek. Ładunek ma 18 000 kg, a to po przeliczeniu daje 18 t. Dopiero taka wartość może być użyta w obliczeniu: 18 t × 200 km = 3 600 tkm, a potem 3 600 tkm × 0,30 zł/tkm = 1 080,00 zł. Wyniki typu 60,00 zł zwykle biorą się z pomnożenia tylko 200 km przez 0,30 zł, czyli z pominięcia masy ładunku. To jest zbyt uproszczone, bo przewóz 1 tony i 18 ton na tej samej trasie nie kosztuje tak samo. Kwota 600,00 zł może wynikać z przypadkowego przeliczenia lub błędnego potraktowania stawki, bez zachowania pełnej jednostki zł/tkm. Z kolei 10 800,00 zł najczęściej pojawia się wtedy, gdy ktoś źle przeliczy kilogramy na tony albo przesunie przecinek w mnożeniu przez 0,30. Z mojego doświadczenia takie błędy są bardzo częste przy zadaniach logistycznych, bo uczeń skupia się na liczbach, a nie na jednostkach. W kalkulacjach transportowych jednostki są jak drogowskazy. Jeśli są dobrze prowadzone, wynik wychodzi logiczny i łatwo go sprawdzić.