Zakład otrzymał zamówienie na 96 szt. głowic do silników. Czas produkcji zamówionych głowic na jednej linii produkcyjnej i jednej zmianie dziennie zająłby 48 dni. Ile dni będzie trwała produkcja, jeżeli zostanie uruchomiona druga linia produkcyjna, a prace na dwóch liniach będą wykonywane na trzech zmianach?
A. 5 dni.
B. 8 dni.
C. 7 dni.
D. 6 dni.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz A.30-X-18.06).
W tym zadaniu najważniejsze jest zrozumienie zależności między czasem wykonania zamówienia a zdolnością produkcyjną. Skoro 96 głowic na jednej linii i jednej zmianie dziennie wykonuje się w 48 dni, to bazowa wydajność wynosi 96 / 48 = 2 głowice na dzień. Po uruchomieniu drugiej linii mamy już 2 linie, a praca na trzech zmianach oznacza, że każda linia pracuje trzy razy dłużej w ciągu doby. Łącznie zdolność produkcyjna rośnie więc 2 × 3 = 6 razy. Czas realizacji zamówienia skraca się w takim samym stosunku: 48 dni / 6 = 8 dni. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład planowania zdolności produkcyjnych, bo podobnie liczy się terminy w produkcji seryjnej, kompletacji zamówień albo obsłudze stanowisk roboczych. W praktyce trzeba jeszcze sprawdzić dostępność pracowników, materiałów, narzędzi, przeglądy maszyn i ewentualne przezbrojenia. Dobra praktyka w logistyce produkcji i systemach MRP/ERP jest taka, żeby nie patrzeć tylko na liczbę maszyn, ale na realną przepustowość całego procesu. Tutaj jednak zakładamy idealnie równe linie, taką samą wydajność zmian i brak przestojów, dlatego odpowiedź 8 dni jest właściwa.
W tym obliczeniu łatwo pomylić samą liczbę linii z pełną zdolnością produkcyjną zakładu. Nie wystarczy zauważyć, że uruchomiono drugą linię, bo oprócz tego zmienia się też organizacja czasu pracy. Początkowo produkcja odbywała się na jednej linii i tylko na jednej zmianie, czyli mamy jeden umowny blok produkcyjny dziennie. Po zmianie organizacji są dwie linie, a każda z nich pracuje na trzech zmianach, więc razem powstaje sześć takich bloków dziennie. To oznacza sześciokrotne zwiększenie przepustowości, a nie tylko dwukrotne albo trzykrotne. Wyniki typu 6, 5 czy 7 dni zwykle biorą się z liczenia na wyczucie, zaokrąglania bez podstawy albo pominięcia informacji, że czas 48 dni dotyczył dokładnie jednej linii i jednej zmiany. Czasem ktoś dzieli 48 dni przez 8 albo 7, bo próbuje dopasować wynik do odpowiedzi, ale w technice tak się nie robi. Najpierw trzeba ustalić wydajność bazową albo współczynnik wzrostu mocy przerobowej. Bazowo zakład wykonywał 2 głowice dziennie, a po zmianie organizacji wykona 12 głowic dziennie. Dla 96 sztuk daje to 96 / 12 = 8 dni. W realnym zakładzie produkcyjnym taki rachunek byłby dopiero punktem startowym harmonogramowania, bo trzeba jeszcze uwzględnić awarie, kontrolę jakości, logistykę materiałową i obsadę zmian. Ale w zadaniu te ograniczenia nie występują, więc poprawny model to prosta proporcja wydajności.