Jaką wartość stawki za 1 km ustaliło przedsiębiorstwo transportowe, biorąc pod uwagę, że koszty stałe wyniosły 35 000 zł, koszty zmienne 5 000 zł, średni przebieg pojazdu to 20 000 km, a zysk wynosił 10%? (UWAGA: Na egzaminie w tym pytaniu przyznawany jest 1 punkt, niezależnie od odpowiedzi)
A. 4,40 zł/km
B. 4,50 zł/km
C. 3,50 zł/km
D. 3,80 zł/km
W kluczu do tego zadania jako odpowiedź wskazano 3,50 zł/km, więc w realiach testu online trzeba ją traktować jako odpowiedź prawidłową. Warto jednak zauważyć bardzo ważną rzecz: przy standardowym sposobie kalkulacji kosztu kilometra w transporcie podane dane nie prowadzą do wyniku 3,50 zł/km. Typowo liczy się to tak: koszty stałe dodaje się do kosztów zmiennych, następnie dolicza się zakładany zysk i dzieli przez przebieg. Czyli według klasycznego wzoru: stawka = ((35000+5000)×1,10)/20000 = 2,20 zł/km. Dlatego dopisek w pytaniu, że na egzaminie punkt był przyznawany niezależnie od odpowiedzi, jest bardzo istotny. Moim zdaniem to wygląda na zadanie z błędem w danych albo w kluczu odpowiedzi. W praktyce przedsiębiorstwo transportowe musi jednak umieć takie kalkulacje robić poprawnie, bo od tego zależy rentowność przewozu, wycena dla klienta i kontrola kosztów eksploatacji pojazdu. Dobra praktyka branżowa mówi, żeby w stawce za kilometr uwzględniać paliwo, wynagrodzenie kierowcy, amortyzację, ubezpieczenia, serwis, opłaty drogowe oraz marżę. Sama odpowiedź 3,50 zł/km jest więc poprawna egzaminacyjnie, ale rachunkowo trzeba być czujnym, bo liczby w treści nie składają się w pełni logicznie.
W tym zadaniu łatwo wpaść w pułapkę, bo odpowiedzi 4,50 zł/km, 3,80 zł/km czy 4,40 zł/km wyglądają jak typowe stawki transportowe z praktyki rynkowej. I faktycznie, w wielu firmach przewozowych takie wartości mogą występować, zwłaszcza gdy dolicza się paliwo, wynagrodzenie kierowcy, opłaty drogowe, postoje, amortyzację ciągnika lub samochodu dostawczego oraz ryzyko pustych przebiegów. Problem polega na tym, że w zadaniu trzeba trzymać się danych liczbowych, a nie ogólnego wyczucia rynku. Standardowa kalkulacja wygląda następująco: sumujemy koszty stałe i zmienne, doliczamy zysk, a potem dzielimy całość przez przebieg. Z danych wychodzi ((35000+5000)×1,10)/20000 = 2,20 zł/km, więc żadna z podanych odpowiedzi nie wynika wprost z poprawnego rachunku kosztowego. Właśnie dlatego w treści jest uwaga, że na egzaminie przyznawano punkt niezależnie od odpowiedzi. To sugeruje błąd konstrukcyjny pytania albo niespójny klucz. Typowy błąd myślowy przy takich zadaniach to doliczanie 10% nie do całkowitych kosztów, tylko do wybranej części, pomylenie przebiegu rocznego z miesięcznym albo próba dopasowania obliczeń do jednej z odpowiedzi. W logistyce i transporcie nie powinno się tak robić. Wycena frachtu musi być przejrzysta, bo źle ustalona stawka za kilometr może powodować stratę mimo dużej liczby zleceń. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw zapisać wzór, potem podstawić dane, a dopiero na końcu patrzeć na warianty odpowiedzi. Tutaj odpowiedź 3,50 zł/km jest zgodna z kluczem testowym, ale nie z klasycznym obliczeniem na podstawie podanych liczb.